ÜNİTE 2 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 8. SINIF
Söz Sanatları ve Bağlamdan Anlam
T.8.3.7 · T.8.3.5
MEB programı: Metindeki söz sanatlarını tespit eder.
Bilge anlatıyor
Önce oku, sonra hızlı teste geç
Söz sanatları, anlatımı daha etkili ve canlı kılmak için başvurulan yollardır. Benzetme (teşbih), aralarında ilgi bulunan iki varlıktan zayıf olanı güçlü olana benzetmektir: "Kardeşim ceylan gibi koşuyor." Benzetmenin ögeleri: benzeyen (kardeşim), kendisine benzetilen (ceylan), benzetme yönü (hızlı koşmak) ve benzetme edatı (gibi, kadar, sanki). Benzeyen ve benzetilen olmazsa olmazdır: "Portakallar dallarında birer güneştir." de bir benzetmedir.
Kişileştirme (teşhis), insana ait özellikleri insan dışındaki varlıklara vermektir: "Rüzgâr pencereme vurup ağladı." Konuşturma (intak), insan dışındaki bir varlığı konuşturmaktır: "Çınar bana: Gölgemde dinlen, dedi." Konuşan varlık aynı zamanda kişileştirilmiş olur.
Abartma (mübalağa), bir durumu olduğundan çok büyük ya da çok küçük göstermektir: "Seni bin kere aradım.", "Öyle ağladı ki gözyaşları sel oldu." Karşıtlık (tezat), zıt kavram ya da durumları bir arada kullanmaktır: "Ağlarım hatıra geldikçe güldüğüm anlar." Bir dizede birden fazla sanat bulunabilir.
Bağlamdan anlam tahmini: Bilmediğin bir kelimenin anlamını cümlenin geri kalanından çıkarabilirsin. "Kafamda onlarca öykü çekirdeği var." cümlesinde "çekirdek" meyvenin tohumu değil, öykünün temeli, başlangıç noktasıdır. Önce cümleyi oku, kelimenin yerine düşündüğün anlamı koy; cümle anlamlı kalıyorsa tahminin doğrudur.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Benzetme: benzeyen + kendisine benzetilen (şart), benzetme yönü + edatı (gibi, kadar, sanki).
- Kişileştirme: insana özgü özellik insan dışı varlığa verilir (rüzgâr ağladı).
- Konuşturma: insan dışı varlık konuşur; içinde kişileştirme de vardır.
- Abartma: olduğundan çok büyük/küçük gösterme (bin kere söyledim).
- Karşıtlık: zıt kavramlar bir arada (ağlamak – gülmek).
- Bağlamdan anlam: tahminini kelimenin yerine koy; cümle anlamlıysa doğrudur.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 | S7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| T.8.3.7 Metindeki söz sanatlarını tespit eder. | 1 | – | 1 | – | 1 | 1 | – |
| T.8.3.5 Bağlamdan yararlanarak bilmediği kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin eder. | 1 | 1 | 1 | 1 | – | – | – |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1"Kardeşim ceylan gibi koşuyor." cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
Doğru: Benzetme
2"Rüzgâr pencereme vurup ağladı." cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
Doğru: Kişileştirme
3"Çınar bana: Gölgemde dinlen, dedi." cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
Doğru: Konuşturma
4"Seni bin kere aradım, açmadın." cümlesindeki söz sanatı hangisidir?
Doğru: Abartma
5Benzetmenin olmazsa olmaz iki ögesi hangileridir?
Doğru: Benzeyen ve kendisine benzetilen
6"Gözleri iki yıldız gibi parlıyordu." cümlesinde benzetme yönü nedir?
Doğru: Parlamak
7"Ağlarım hatıra geldikçe güldüğüm anlar" dizesindeki söz sanatı hangisidir?
Doğru: Karşıtlık
8Kişileştirme nedir?
Doğru: İnsana ait özellikleri insan dışındaki varlıklara vermek
9"Bu yarışta tüm rakiplerini geride bıraktı." cümlesinde "geride bırakmak" ne anlamdadır?
Doğru: Onlardan daha başarılı olmak
10"Bu haber hepimizi derinden sarstı." cümlesinde "sarsmak" ne anlamdadır?
Doğru: Çok etkilemek, üzmek
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 11 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Cevap anahtarı metni
7. • Kişileştirme (Teşhis) “Rüzgâr ağaçların dallarını nazikçe okşuyordu.” İnsanlara özgü “okşamak” eylemi rüzgâra verilerek doğaya canlılık kazandırılmıştır. • Benzetme (Teşbih) “Güneş, gökyüzünde altın bir tepsi gibi parlıyor.” Güneş parlaklık yönünden altın bir tepsiye benzetilmiştir. • Abartma (Mübalağa) “Kuşlar bütün köyü uyandıracak kadar cıvıldıyordu.” Kuş sesleri olduğundan fazla gösterilmiştir.
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.5
Cevap anahtarı metni
1. TAM PUAN (15 PUAN) • Bulgu: Bağlamdaki anlamı: Kazı sırasında ortaya çıkarılan ve geçmişe dair bilgi veren nesne veya iz. (5 puan) • Kazı: Bağlamdaki anlamı: Yer altındaki tarihî kalıntıları ortaya çıkarmak için yapılan bilimsel çalışma. (5 puan) • Koruma altına almak: Bağlamdaki anlamı: Zarar görmesini önlemek için bir yeri ya da nesneyi devlet ya da yetkili bir kurum tarafından güvenceye almak. (5 puan) KISMİ PUAN (5+5+5) Bağlamdaki anlamına yakın her cevaba 5 puan verilecektir. SIFIR PUAN Bağlamdaki anlamlara uymayan ya da boş bırakılan seçeneklere puan verilmeyecektir.
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.5
Cevap anahtarı metni
1. • Tutku: Bağlamdaki anlamı: Bir şeyi çok isteme, büyük bir istek ve sevgiyle bağlanma duygusu. • Sabır: Bağlamdaki anlamı: İstediği bir şeye ulaşmak için acele etmeden, kararlılıkla bekleyebilme gücü. • Azim: Bağlamdaki anlamı: Hedefine ulaşmak için pes etmeden çalışmaya devam etme kararlılığı. • Simge: Bağlamdaki anlamı: Bir düşünceyi veya duyguyu temsil eden şey, anlam taşıyıcısı.
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
7Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
8Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
9Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
10Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
11Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.7
Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.