ÜNİTE 3 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 8. SINIF
Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
T.8.3.11 · T.8.3.34 · T.8.4.9
MEB programı: Metindeki anlatım biçimlerini belirler.
Bilge anlatıyor
Önce oku, sonra hızlı teste geç
Anlatım biçimi, yazarın konusunu okura hangi yolla aktardığıdır. Açıklayıcı anlatımda amaç bilgi vermek, öğretmektir; ders kitapları, ansiklopediler bu biçimle yazılır: "Arılar, çiçeklerin özünden bal yapar." Tartışmacı anlatımda yazar okuru bir düşünceye inandırmaya çalışır; karşıt görüşü çürütür, okura sorular sorar, ona seslenir: "Sizce ekrana bu kadar zaman ayırmak doğru mu?"
Öyküleyici anlatımda bir olay, kişi, yer ve zaman içinde anlatılır; eylem bildiren fiiller ve olayların sırası öne çıkar: "Sabah erkenden yola çıktık, öğleye doğru köye vardık." Betimleyici anlatımda varlıklar sözcüklerle resmedilir; sıfatlar ve duyulara (görme, işitme, koku…) dayalı ayrıntılar çoktur: "Bahçede yaşlı, gövdesi yarık bir çınar vardı." Bir metinde birden fazla anlatım biçimi bulunabilir; sorularda ağır basan biçim sorulur.
Düşünceyi geliştirme yolları, yazarın fikrini desteklemek için kullandığı tekniklerdir. Tanımlama: "Şiir, duygu ve düşüncelerin ahenkli bir dille anlatıldığı türdür." (Bir kavram "nedir?" sorusuna cevap verilir.) Karşılaştırma: iki varlığın benzer ya da farklı yönleri ortaya konur: "Kedilerden farklı olarak köpekler…" Örneklendirme: düşünce somut örnekle açıklanır: "Örneğin ayı ve kirpi kış uykusuna yatar."
Tanık gösterme: düşünceyi güçlendirmek için tanınmış bir kişinin sözüne başvurulur: Atatürk, "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." der. Benzetme: anlatılan şey başka bir şeye benzetilir: "Kitaplar, bizi başka dünyalara taşıyan gemiler gibidir." Sayısal verilerden yararlanma: rakam, yüzde, istatistik kullanılır: "Öğrencilerin yüzde 60’ı her gün kitap okuyor." İpucu kelimeler soruyu çözmeyi kolaylaştırır.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Açıklayıcı: bilgi verir, öğretir. Tartışmacı: ikna eder, karşı görüşü çürütür, soru sorar.
- Öyküleyici: olay + kişi + yer + zaman. Betimleyici: sözcüklerle resim, sıfat ve duyular.
- Tanımlama: "… nedir?" sorusuna cevap ("X, … -dır").
- Karşılaştırma: "-den daha, oysa, farklı olarak". Örneklendirme: "örneğin, mesela".
- Tanık gösterme: ünlü birinin sözü (tırnak içinde). Benzetme: "gibi, sanki".
- Sayısal veri: rakam, yüzde, istatistik.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 | S7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| T.8.3.11 Metindeki anlatım biçimlerini belirler. | – | 1 | – | 1 | 1 | 1 | – |
| T.8.3.34 Okuduklarında kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirler. | 1 | 1 | – | 1 | 1 | 1 | – |
| T.8.4.9 Yazılarında anlatım biçimlerini kullanır. | – | 1 | – | – | 1 | – | 1 |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1Okura bilgi vermek, bir konuyu öğretmek amacıyla kullanılan anlatım biçimi hangisidir?
Doğru: Açıklayıcı anlatım
2Bir olayın kişi, yer ve zaman içinde anlatıldığı anlatım biçimi hangisidir?
Doğru: Öyküleyici anlatım
3Varlıkların sözcüklerle resmedildiği, sıfatların öne çıktığı anlatım biçimi hangisidir?
Doğru: Betimleyici anlatım
4Okuru bir düşünceye inandırmayı, karşıt görüşü çürütmeyi amaçlayan anlatım biçimi hangisidir?
Doğru: Tartışmacı anlatım
5"Öğrencilerin yüzde 60’ı her gün kitap okuyor." cümlesinde hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?
Doğru: Sayısal verilerden yararlanma
6Atatürk, "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." der. Bu cümlede hangi yol kullanılmıştır?
Doğru: Tanık gösterme
7"Şiir, duygu ve düşüncelerin ahenkli bir dille anlatıldığı türdür." cümlesinde hangi yol kullanılmıştır?
Doğru: Tanımlama
8"Kedilerden farklı olarak köpekler sahiplerine daha bağlıdır." cümlesinde hangi yol kullanılmıştır?
Doğru: Karşılaştırma
9"Bazı hayvanlar kış uykusuna yatar; örneğin ayı ve kirpi." cümlesinde hangi yol kullanılmıştır?
Doğru: Örneklendirme
10"Kitaplar, bizi başka dünyalara taşıyan gemiler gibidir." cümlesinde hangi yol kullanılmıştır?
Doğru: Benzetme
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 9 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
7Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
8Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
9Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.8.3.11
Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.