ÜNİTE 3 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 5. SINIF
Çokgenler ve Çember
MAT.5.3.5 · MAT.5.3.6 · MAT.5.3.7
MEB programı: Çokgenleri düzlemde ardışık olarak kesişen doğruların oluşturduğu kapalı şekiller olarak yorumlayabilme
Bilge anlatıyor
Önce izle, sonra oku ve hızlı teste geç
🔒 Premium ile izleEn az üç doğru ardışık olarak kesişince kapalı bir şekil oluşur: çokgen. Çokgenin kenarları, köşeleri ve iç açıları vardır. Ardışık olmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasına köşegen denir; üçgende köşegen yoktur.
Çokgenler kenar sayısına göre adlanır: üçgen, dörtgen, beşgen, altıgen… Bir altıgenin iki köşesinden doğru geçirirsen onu iki çokgene ayırırsın; MEB sorusunda A ve E köşelerinden geçen doğru altıgeni bir üçgen ve bir beşgene ayırıyordu.
Düzgün çokgen: bütün kenar uzunlukları eşit ve bütün iç açı ölçüleri eşit olan çokgendir. Kare ve eşkenar üçgen düzgün çokgendir; dikdörtgen değildir (açıları eşit ama kenarları eşit değil). "Düzgün müdür?" sorusunda iki şartı da yazmalısın.
Çember, bir noktaya (merkez) eşit uzaklıktaki noktaların oluşturduğu kapalı eğridir. Merkezden çembere olan uzaklık yarıçap, merkezden geçip çemberi iki noktada kesen doğru parçası çaptır: çap = 2 × yarıçap. Çemberin içi ile birlikte düşünülürse daire olur.
Yarıçapları eşit iki çember, merkezler arası uzaklık yarıçapa eşitken kesişirse merkezler ve bir kesişim noktası eşkenar üçgen oluşturur: üç kenar da yarıçap kadardır. MEB bunu 7. soruda pergelle inşa ettirdi.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Çokgen: en az 3 doğrunun ardışık kesişmesiyle oluşan kapalı şekil.
- Köşegen: ardışık olmayan iki köşeyi birleştirir. Üçgende köşegen yok.
- Düzgün çokgen = tüm kenarlar eş + tüm iç açılar eş (kare ✔, eşkenar üçgen ✔, dikdörtgen ✘).
- Çember: merkez, yarıçap (r), çap (2r). Daire = çember + içi.
- Merkezler arası uzaklık = yarıçap olan eş çemberler → eşkenar üçgen.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 |
|---|---|---|---|---|---|
| MAT.5.3.5 Çokgenleri düzlemde ardışık olarak kesişen doğruların oluşturduğu kapalı şekiller olarak yorumlayabilme | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| MAT.5.3.6 Çokgenlerin özellikleri ile ilgili edindiği deneyimleri yansıtabilme | 1 | 2 | 1 | – | – |
| MAT.5.3.7 Matematiksel araç ve teknoloji yardımıyla düzlemde iki noktada kesişen çember çiftinin merkezleri ve kesişim noktalarından biri ile inşa edilen üçgenlerin kenar özelliklerine yönelik çıkarım yapabilme | 1 | – | – | – | – |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1Beş kenarı olan çokgenin adı nedir?
Doğru: Beşgen
2Bir çokgen oluşturmak için en az kaç doğrunun kesişmesi gerekir?
Doğru: 3
3Çokgende ardışık olmayan iki köşeyi birleştiren doğru parçasına ne denir?
Doğru: Köşegen
4Üçgenin kaç köşegeni vardır?
Doğru: 0
5Düzgün çokgen olmak için ne gerekir?
Doğru: Kenarlar da iç açılar da eşit
6Dikdörtgen düzgün çokgen midir?
Doğru: Hayır, kenarları eşit değil
7Kare düzgün çokgen midir?
Doğru: Evet
8Yarıçapı 3 cm olan çemberin çapı kaç cm'dir?
Doğru: 6 cm
9Merkezden geçip çemberi iki noktada kesen doğru parçasına ne denir?
Doğru: Çap
10Altıgenin A ve E köşelerinden bir doğru geçirilince hangi iki çokgen oluşur?
Doğru: Üçgen ve beşgen
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 15 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.5
Cevap anahtarı metni
5. Tam Puan (15 puan) a) 3 Puan: “Çokgen” veya “beşgen” cevaplarından biri yazıldığında 3 puan verilecektir. b) 3 Puan: “Bir çokgen oluşturmak için en az 3 (üç) tane doğrunun kesişmesi gerekmektedir” şeklinde uzun cevap ya da “üç tane doğru” şeklinde kısa cevaptan biri yazıldığında 3 puan verilecektir. c) 9 Puan: “AE doğru parçası altıgeni bir üçgen (AFE üçgeni) ve bir beşgene (ABCDE beşgeni) ayırır” şeklinde cevap yazıldığında 9 puan verilecektir. İstenen çizim, çizim alanında gösterilmektedir. Çizim Alanı: E D F C A B Kısmi Puan (3+3+9 puan) Seçeneklerden biri ya da birkaçı doğru cevaplandığında aşağıdaki puan bilgisi kullanılacaktır. a) 3 puan b) 3 puan c) 9 puan (3+3+3 puan): AE doğru parçasının doğru bir şekilde çizimi, “üçgen” ve “beşgen” cevapları için 3’er puan belirlenmiştir. Sıfır Puan Cevap kısmı boş bırakılır ya da yanlış bir açıklama yapılırsa puan verilmeyecektir. MATEMATİK
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
Cevap anahtarı metni
6. Tam Puan (10 puan) a) 6 puan: “ABCDEF altıgeni düzgün çokgendir. Çünkü hem tüm kenar uzunlukları 6 br hem de tüm iç açı ölçüleri 120°dir” şeklindeki cevap için 6 puan verilecektir. b) 4 puan: Soruda çizimi istenen AD doğru parçası ABCDEF altıgeninin bir köşegenidir. İstenen çizim, çizim alanında gösterilmektedir. Çizim Alanı: E D F C A B Kısmi Puan (6+4 puan) Seçeneklerden biri ya da birkaçı doğru cevaplandığında aşağıdaki puan bilgisi kullanılacaktır. a) 6 puan (2+2+2 puan): “Düzgün çokgen”, “tüm kenar uzunluklarının eşit olması” ve “tüm iç açı ölçülerinin eşit olması” cevapları için 2’şer puan verilecektir. b) 4 puan (2+2 puan): Doğru çizim ve “köşegen” cevabı için 2’şer puan verilecektir. Sıfır Puan Cevap kısmı boş bırakılır ya da yanlış bir açıklama yapılırsa puan verilmeyecektir. MATEMATİK
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
Cevap anahtarı metni
4. a) Karenin bütün kenar uzunlukları ve iç açı ölçüleri birbirine eşittir. Aynı şekilde eşkenar üçgenin de bütün kenar uzunlukları ve iç açı ölçüleri birbirine eşittir. Bu sebeple hem kare hem de eşkenar üçgen birer düzgün çokgendir. MATEMATİK b) Verilen boşluğa A, B, C veya D harflerinden herhangi biri yazılmalıdır. c) Verilen boşluğa “köşegen” cevabı yazılmalıdır. d) Verilen boşluklara [EF], [FG] veya [EG] kenarlarından herhangi ikisi yazılmalıdır.
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.5
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.5
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
7Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
8Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
9Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
10Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
11Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.6
12Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.7
13Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.7
14Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.7
15Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. MAT.5.3.7
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.