Kütle ve Ağırlık İlişkisi

Günlük hayatta “kilom 40” deriz ama bilimde kütle ile ağırlık farklı şeylerdir. Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır. Eşit kollu terazi ile ölçülür, birimi kilogram (kg) ya da gram (g)dır. Kütle cismin nerede olduğuna bağlı değildir: Dünya’da da Ay’da da aynıdır.

Ağırlık, Dünya’nın (ya da bulunduğu gök cisminin) cisme uyguladığı çekim kuvvetidir. Ağırlık bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçülür ve birimi newton (N)dur. Dünya’da 1 kg’lık bir cismin ağırlığı yaklaşık 10 Ndur. Yani 6 kg’lık çantanın ağırlığı yaklaşık 6 × 10 = 60 Ndur.

Ay’ın çekimi Dünya’nınkinden yaklaşık 6 kat azdır. 6 kg’lık çantayı Ay’a götürürsek kütlesi yine 6 kg kalır ama ağırlığı 60 ÷ 6 = 10 N olur. Bu yüzden astronotlar Ay’da kolayca zıplar: kütleleri aynıdır, ağırlıkları azalmıştır. MEB’in tablolu sorusu tam olarak bunu soruyor: 150 kg → Dünya’da 1500 N, Ay’da 250 N, kütle her yerde 150 kg.

Dünya’da da ağırlık her yerde tam aynı değildir: yükseğe çıktıkça Dünya’nın çekimi biraz azalır, bu yüzden dağın tepesinde ağırlık azalır, aşağı indikçe artar. Kütle ise dağın tepesinde de eteğinde de değişmez. Yazılıda “değişmez / azalır / artar” tablosu çıkarsa: kütle → hep değişmez, ağırlık → yükseldikçe azalır.