ÜNİTE 2 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 7. SINIF
Metni Anlama ve Çıkarım
T.O.7.5 · T.O.7.7 · T.O.7.8 · T.O.7.14 · T.O.7.15
MEB programı: Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
Bilge anlatıyor
Önce oku, sonra hızlı teste geç
Yüzey anlam metinde açıkça söylenenlerdir: konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler ve 5N1K’nin cevapları. “Peri bacaları, rüzgâr ve yağmurun yumuşak kayaları binlerce yıl aşındırmasıyla oluştu.” metni peri bacalarının nasıl oluştuğunu açıkça söyler. “Değinilmemiştir” sorularında her seçeneği metinde ara; metinde olmayanı işaretle.
Derin anlam, satır aralarında olandır; metindeki ipuçlarından mantıkla çıkarım yaparız. Basit çıkarım: “Mert eve girdiğinde şemsiyesinden sular damlıyordu.” → Dışarıda yağmur yağıyordu. Metinde ipucu olmayan yargılar (Şemsiyesi yeniydi.) çıkarılamaz. “Kesinlikle çıkarılır” sorularında metnin bilgisi o yargıyı zorunlu kılmalıdır.
Üst düzey çıkarımda yazarın amacını, duygusunu, tutumunu ve metnin mesajını buluruz. “Yazar, çocukluğunun geçtiği sokağa yıllar sonra döndüğünde gözleri doldu; her köşe ona bir anıyı hatırlatıyordu.” → baskın duygu özlemdir. Bir yargının öznel (kişisel görüş: bence, güzel, en iyi, sıkıcı) ya da nesnel (doğruluğu kanıtlanabilir: Bir yıl on iki aydır.) olduğunu da ayırt ederiz.
Bilgilendirici metinlerde önemli bilgiyi metin yapısı gösterir: karşılaştırma (oysa, -den daha, benzer şekilde), sebep-sonuç (çünkü, bu yüzden, -dığı için), sıralama (önce, sonra, en son), problem-çözüm (sorun… bunun için…), tanımlama (… denir, … demektir). “Kurbağalar hem karada hem suda yaşar; oysa balıklar yalnızca suda yaşar.” cümlesinde karşılaştırma vardır.
Bilgilendirici metnin anahtar kelimeleri, konuyu taşıyan ve metnin geneline yayılan temel kavramlardır. Seçenekte ikili verilen anahtar kelimelerin ikisi de metnin bütününde önemli olmalıdır; yalnızca bir cümlede geçen ayrıntı anahtar kelime olmaz.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Yüzey anlam: açıkça yazan · Derin anlam: ipuçlarından yapılan çıkarım.
- “Kesinlikle çıkarılır” = metnin bilgisi o yargıyı zorunlu kılar; tahmin değil.
- Üst düzey çıkarım: yazarın amacı, duygusu, mesajı.
- Öznel: kişisel görüş (bence, güzel) · Nesnel: kanıtlanabilir bilgi.
- Metin yapıları: karşılaştırma (oysa), sebep-sonuç (çünkü), sıralama (önce, sonra), problem-çözüm.
- Anahtar kelimeler metnin bütününe yayılır; tek cümlelik ayrıntı anahtar olmaz.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| T.O.7.5 Metnin yüzey anlamını belirleyebilme | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| T.O.7.7 Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme | – | 1 | 1 | 1 | – | – |
| T.O.7.8 Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme | 1 | – | – | – | – | – |
| T.O.7.14 Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme | – | 1 | – | – | – | – |
| T.O.7.15 Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme | – | 1 | – | – | – | – |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1“Peri bacaları, rüzgâr ve yağmurun yumuşak kayaları binlerce yıl aşındırmasıyla oluştu.” Bu metinde peri bacalarıyla ilgili hangisine değinilmiştir?
Doğru: Nasıl oluştuklarına
2“Mert eve girdiğinde şemsiyesinden sular damlıyordu.” Bu cümleden hangisi çıkarılabilir?
Doğru: Dışarıda yağmur yağıyordu.
3“Sinema salonunda boş koltuk kalmamıştı; gişede ‘Biletler tükendi.’ yazısı asılıydı.” Bu metinden kesinlikle hangisi çıkarılır?
Doğru: Gösterimin biletleri satılıp bitmiştir.
4“Yazar, çocukluğunun geçtiği sokağa yıllar sonra döndüğünde gözleri doldu; her köşe ona bir anıyı hatırlatıyordu.” Bu metinde ön plana çıkan duygu hangisidir?
Doğru: Özlem
5Hangi cümlede öznel bir yargı vardır?
Doğru: Bence en güzel mevsim sonbahardır.
6Hangi cümle nesneldir?
Doğru: Bir yıl on iki aydır.
7“Kurbağalar hem karada hem suda yaşayabilir; oysa balıklar yalnızca suda yaşar.” Bu cümlede hangi metin yapısı kullanılmıştır?
Doğru: Karşılaştırma
8“Ormanlar azaldığı için birçok hayvan yaşam alanını kaybetti.” Bu cümlede hangi ilişki vardır?
Doğru: Sebep-sonuç
9“Önce domatesleri yıka, sonra küçük küçük doğra, en son tuz ekle.” Bu metnin yapısı hangisidir?
Doğru: Sıralama
10Bilgilendirici bir metnin anahtar kelimelerini bulmak için ne yapılır?
Doğru: Konuyu taşıyan, metne yayılan kavramlara bakılır.
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 8 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
7Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
8Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.O.7.5
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.