ÜNİTE 3 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 7. SINIF
Yazım ve Noktalama
T.Y.7.21 · T.Y.7.3
MEB programı: Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme
Bilge anlatıyor
Önce oku, sonra hızlı teste geç
Büyük harf: Özel adlar, unvanlar (Ayşe Hanım), kurum adlarının her kelimesi (Kültür ve Turizm Bakanlığı) büyük yazılır. Tarihî olay, dönem ve çağ adları büyük harfle başlar: Kurtuluş Savaşı, Lale Devri. Kitap, dergi ve sanat eserlerinin adlarındaki her kelime büyük yazılır: “Çalıkuşu”. Gök cismi olarak Dünya, Güneş, Ay büyük yazılır: Ay, Dünya’nın uydusudur. Ay adları yalnızca belirli tarih bildirince büyük yazılır: “haziran ayında” ama “1 Haziran 2026”.
Ayrı mı bitişik mi? “her şey, bir şey” ayrı; “birçok, birkaç, hiçbir” bitişik yazılır. Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve asla “te/ta” olmaz: “Kitap da aldım.” Bağlaç olan ki ayrı yazılır; ama belki, çünkü, sanki, oysaki, hâlbuki, mademki kalıplaşmıştır, bitişik yazılır. Soru eki mi ayrı yazılır: Gelecek misin?
Kesme işareti özel adlara gelen çekim eklerini ayırır: İstanbul’da, Ayşe’nin, Boğaz’dan. Özel ada gelen yapım ekleri ve onlardan sonra gelen ekler ayrılmaz: Konyalılar, Türkçe. Kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna. Tırnak içindeki adlardan sonra gelen ekler de ayrılmaz: “Çalıkuşu”nu okudum. Kısaltmalara gelen ekler okunuşa göre seçilir: TBMM’de, TDK’ye.
Noktalama: Virgül eş görevli kelimeler ve sıralı cümleler arasına, hitap ve cevaplardan sonra, karışıklığı önlemek için özneden sonra konur; tamlamanın arasına konmaz (“Annemin, aldığı” ✘). Noktalı virgül virgüllerle ayrılmış tür ve takımları birbirinden ayırır: “Sebze olarak domates, biber; meyve olarak elma, armut aldık.” Kısa çizgi “arası, ile” anlamında kullanılır: Ankara-İstanbul, 2010-2020. Tırnak işareti aynen aktarılan sözleri ve eser adlarını gösterir. Yay ayraç açıklama için kullanılır: Kardeşim (en küçüğümüz) okula başladı. Uzun çizgi karşılıklı konuşmalarda konuşma çizgisidir.
Yazısında içerik ve yapıyı düzenlerken (T.Y.7.3) amaca ve okura uygun bir başlık seç; girişte konuyu tanıt, gelişmede düşünceni örnek, açıklama ve karşılaştırmalarla destekle, sonuçta toparla. Paragraflar arasında geçişleri (ayrıca, bu nedenle, sonuç olarak) doğru kur; son okumada yazımı ve noktalamayı kontrol et.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Lale Devri, Kurtuluş Savaşı, “Çalıkuşu”, Ay–Dünya–Güneş büyük; “haziran ayında” küçük.
- her şey, bir şey ayrı · birçok, birkaç, hiçbir bitişik.
- oysaki, hâlbuki, mademki, belki, çünkü, sanki bitişik · de bağlacı asla “te/ta” olmaz.
- Yapım eki (Konyalılar), kurum adı (Türk Dil Kurumuna) ve tırnaklı ad (“Çalıkuşu”nu) kesme almaz.
- Noktalı virgül: virgüllü takımları ayırır · Kısa çizgi: arası/ile (Ankara-İstanbul).
- Yazı: başlık, giriş, gelişme, sonuç; geçiş ifadeleriyle bağla.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| T.Y.7.21 Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| T.Y.7.3 Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme | 1 | 1 | 1 | – | 1 | – |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1Hangi cümlede büyük harf yanlış kullanılmıştır?
Doğru: Tatile Haziran ayında çıkacağız.
2Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?
Doğru: Herşey yolunda gidiyor.
3Hangi cümlede “ki”nin yazımı doğrudur?
Doğru: Oysaki her şeyi anlatmıştım.
4Hangi cümlede kesme işaretinin kullanımı yanlıştır?
Doğru: Konyalı’lar bu yemeği çok sever.
5“Sebze olarak domates, biber ( ) meyve olarak elma, armut aldık.” Ayraçla gösterilen yere hangi işaret gelir?
Doğru: Noktalı virgül (;)
6“Ankara ( ) İstanbul seferleri yeniden başladı.” Ayraçla gösterilen yere hangi işaret gelir?
Doğru: Kısa çizgi (-)
7Hangi cümlede virgül yanlış kullanılmıştır?
Doğru: Annemin, aldığı çiçekler soldu.
8Hangi kısaltmaya gelen ek doğru yazılmıştır?
Doğru: TBMM’de
9Hangi cümlede tırnak işaretinden sonra gelen ek doğru yazılmıştır?
Doğru: “Çalıkuşu”nu bir haftada okudum.
10Bir yazının gelişme bölümünde ne yer alır?
Doğru: Konunun ayrıntıları, örnek ve açıklamalar
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 6 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. T.Y.7.21
Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.