5. Aşağıda Hitit ve Asya Hunlarının yönetim anlayışlarına dair metinler verilmiştir. 5.1. Hitit ve Asya Hun devletlerinin yönetim anlayışındaki benzerlikler nelerdir? Verilen metinleri dikkate alarak açıklayınız. 5.2. Buna göre Eski Çağ’da gücünü Tanrı’dan alan bir egemenlik anlayışının benimsenmesinin sebepleri neler olabilir? Açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
5. 5.1. • Her iki devlette egemenliğin kaynağı Tanrı'ydı ve hükümdarlar ülkeyi Tanrı adına yönetirdi. • Her iki devlette ülke yönetiminde önemli rol oynayan meclislerin varlığı söz konusuydu. Hititlerde bu meclise pankuş, Asya Hunlarında ise kurultay ya da toy adı verilirdi. • Her iki devlette veraset geçerli olup, mevcut hükümdardan sonra onun soyundan gelen vârislerden birisi tahta çıkardı. TAM PUAN (4+3+3=10 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Tanrı ve kral ilişkisi, II. meclis yapısı, III. tahtın devri açıklamalarından birini yapması durumunda 4 puan, ikisini yapması durumunda 7 puan, üçünü yapması durumunda 10 tam puan verilecektir. KISMİ PUAN (4+3) Öğrencinin cevabında; I. Tanrı ve kral ilişkisi, II. meclis yapısı, III. tahtın devri açıklamalarından yalnızca birini yapması durumunda 4 puan, ikisini yapması durumunda 7 puan alacaktır. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabı aşağıdaki durumlardan herhangi birini taşıyorsa 0 (sıfır) puan alır: • Hitit ve Asya Hun devletlerinin yönetim anlayışları arasındaki benzerlikleri içermemesi, • Sorunun tarihsel bağlamı dışında veya ilgisiz bilgiler içermesi, • Hiçbir cevap yazılmamış olması. 5.2. Eski Çağ'da, Tanrı ya da tanrıların evrenin düzenini ve insan yaşamını kontrol eden yüce varlıklar olduğuna dair dinî inanç, hükümdarların Tanrı tarafından görevlendirildiği anlayışını doğurmuştur. Hükümdarlar, egemenliklerini meşrulaştırmak için dinî temellere dayanıyordu. Tanrı tarafından seçildikleri veya Tanrı'nın vekili olarak atandıkları için yönetimleri sorgulanamaz bir otoriteye sahipti. Bu anlayış, halkın itaatini sağlamak ve iktidarlarını pekiştirmek için bir araç olarak kullanılmıştır. TAM PUAN (5+5=10 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. evrende olup bitenin Tanrı eliyle gerçekleştiği dolayısıyla hükümdarın da Tanrı tarafından yetkilendirildiği, II. hükümdarların egemenliklerini meşru hale getirmek, bu sayede halk nezdinde kabul görmek için iktidarını dinî temellere dayandırdığı açıklamalarını yapması durumunda birincide 5 puan, ikincide ise 10 tam puan verilecektir. KISMİ PUAN (5) Öğrencinin cevabında; I. evrende olup bitenin Tanrı eliyle gerçekleştiği dolayısıyla hükümdarın da Tanrı tarafından yetkilendirildiği, II. hükümdarların egemenliklerini meşru hale getirmek, bu sayede halk nezdinde kabul görmek için iktidarını dinî temellere dayandırdığı açıklamalarından yalnızca birine yer vermesi durumunda 5 puan kabul edilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabı aşağıdaki durumlardan herhangi birini taşıyorsa 0 (sıfır) puan alır: • Tanrısal yetkilendirme ve iktidarın dinî temellere dayandırılması ile ilgili açıklamaları içermemesi, • Sorunun tarihsel bağlamı dışında veya ilgisiz bilgiler içermesi, • Hiçbir cevap yazılmamış olması.