6. Aşağıda Babil Kralı Hammurabi tarafından hazırlanan kanunlardan bazı maddeler verilmiştir. Bu maddeleri inceleyerek soruları cevaplayınız. • Bir yargıç yanlış karar verip belgeyi değiştirirse görevinden alınır ve bir daha yargıçlık yapamaz. • Bir adam, koyun, öküz, domuz veya keçi çaldığında eğer o çaldığı şey Tanrı’ya ya da mahkemeye aitse otuz katını öder, eğer kralın özgür bir vatandaşına aitse on katını öder. • Bir adam kendisi ile eşit olan birinin dişini kırarsa onun da dişi kırılır. • Bir kişi azat edilmiş bir adamın dişini kırarsa bir mina altının üçte birini verir. 6.1. Buna göre Hammurabi Kanunları’nda toplumsal düzeni sağlamak için uygulanan farklı ceza türlerini belirtiniz. 6.2. Babil toplumunun sınıflı yapısının Hammurabi Kanunları'na nasıl yansıdığını metinden örnek vererek açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
6. 6.1. • Görevden alma (men) cezası (Yanlış karar verip belgeyi değiştiren yargıcın görevden alınması ve bir daha yargıçlık yapamaması). • Tazminat (fidye, mali, para) cezası (Hırsızlık yapan kişinin Tanrı’ya, mahkemeye veya bir vatandaşa ait hayvanı çaldığında çaldığının belirli katını ödemesi; azat edilmiş bir kişinin dişini kıran kişinin para cezası ödemesi). • Kısas cezası (bedensel ceza) (Bir kişinin, kendisiyle eşit olan birinin dişini kırması hâlinde onun da dişinin kırılması). TAM PUAN (2+2+1=5 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Görevden alma (men) II. Tazminat (fidye, mali, para), III. Kısas cezası (bedensel ceza) cezalarına yer vermesi durumunda birincide 2 puan, ikincide 4 puan, üçüncüde 5 tam puan verilecektir. KISMİ PUAN (2+2=4 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Görevden alma (men) II. Tazminat (fidye, mali, para), III. Kısas cezası (bedensel ceza) cezalarından yalnızca birine yer vermesi durumunda birincide 2 puan, ikisine yer vermesi durumunda 4 puan verilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabı aşağıdaki durumlardan herhangi birini taşıyorsa 0 (sıfır) puan alır: • Hammurabi Kanunları'ndaki ceza türleriyle ilgili olmaması, • Kısas, para cezası veya görevden alma gibi ilgili ceza türlerinden hiçbirine yer vermemesi, • Sorunun tarihsel bağlamı dışında veya ilgisiz bilgiler içermesi, • Hiç cevap yazılmamış olması. 6.2. Babil toplumunun sınıflı yapısının Hammurabi Kanunları’na yansıması Eşit statüde iki kişi arasında birinin dişini kıran kişinin kısas ile cezalandırılması ancak azat edilmiş birinin dişini kıran kişinin kısas yerine tazminat (para cezası) ödemesi, cezanın kişinin toplumsal statüsüne göre değiştiğini kanıtlar. Bu örnekler, Hammurabi Kanunları’nda cezaların herkes için aynı olmadığını; sınıf ayrımının hukuka da yansıdığını göstermektedir. TAM PUAN (3+2=5 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Cezaların kişilerin toplumsal statüsüne göre değiştiğini belirtmesi, II. Cezaların kişilerin toplumsal statüsüne göre değiştiğine dair metinden örnek vermesi durumunda her biri 5 puan kabul edilecektir. KISMİ PUAN (3 PUAN) Öğrencinin cevabında; I. Cezaların kişilerin toplumsal statüsüne göre değiştiğini belirtmesi veya II. Bu duruma ilişkin metinden örnek vermesi durumlarından yalnızca birine yer vermesi getirmesi hâlinde 3 puan verilecektir. NOT: Öğrenci, cevabında cezaların toplumsal statüye göre değiştiğini belirtmiş ancak metinden örnek vermemişse 3 puan verilecektir. Aynı şekilde, yalnızca metinden örnek verilmiş fakat bunun sınıflı yapıyla ilişkisine değinilmemişse yine 3 puan kabul edilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabı Babil toplumunun sınıflı yapısıyla ilgili olmayıp cezaların kişilerin statüsüne göre farklılaştığı metinden örneklerle açıklanmamışsa cevap tarihsel bağlamından kopuk veya ilgisiz bilgiler içeriyorsa ya da öğrenci hiç cevap vermemişse 0 (sıfır) puan verilecektir.