2. Mehmet, Türk Dili ve Edebiyatı dersinde rubailerini işledikleri XI. yüzyılda yaşamış olan Ömer Hayyam hakkında, öğretmeninin yönlendirmesiyle daha fazla bilgi edinmek amacıyla araştırma yapmaya karar vermiştir. Araştırması sırasında Hayyam’ın analitik geometri alanındaki çalışmalarının, üçüncü dereceden denklemlerin çözümünde geometrik yaklaşımı benimseyen XVII. yüzyıl Fransız bilim insanı Descartes’ın çalışmalarına kadar diğer matematikçiler tarafından aşılamadığını öğrenmiştir. Ayrıca Öklid’in “Elementler” adlı eserine yazdığı “Öklid’in Kitabının Problemli Postülaları Üzerine Yorum” adlı çalışmasında, irrasyonel sayıların işlemler sırasında rasyonel sayılar gibi kullanılabileceğini ilk kez kanıtladığını; bu kitabın Öklid-dışı geometrilerin ortaya çıkmasına öncülük ettiğini ve Hayyam’ın bu alanda geliştirdiği teorem ile parabolik, eliptik ve hiperbolik geometrilerin ilk biçimlerinin temellerini attığını gördüğünde hem şaşırmış hem de gurur duymuştur. Buna göre Mehmet’in Ömer Hayyam’la ilgili olarak hem şaşırmasının hem de gurur duymasının sebepleri nelerdir? Açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
2. Şaşırmıştır çünkü Ömer Hayyam’ın geometri alanında yaptığı çalışmaların uzun süre başka matematikçiler tarafından aşılamadığını ve bu alanda birçok ilki gerçekleştirerek yeni fikirler ortaya koyduğunu öğrenmiştir. Gurur duymuştur çünkü bilim tarihinde yalnızca Batı’nın belirleyici olduğu yönündeki yaygın düşüncenin gerçeği tam olarak yansıtmadığını, Ömer Hayyam örneğinde görüldüğü gibi Müslüman bilim insanlarının da dünya bilim mirasına önemli katkılar yaptığını fark etmiştir. TAM PUAN (4+3+3=10 PUAN) Öğrenci cevabını (yukarıdaki gibi); I. Ömer Hayyam’ın geometri alanında yaptığı çalışmaların uzun süre başka bilim insanları tarafından aşılamadığı, II. Ömer Hayyam’ın geometri alanında birçok ilki gerçekleştirdiği ve yeni fikirler ortaya koyduğu, III. Müslüman bilim insanlarının bilimin gelişmesine önemli katkılar yaptığı şeklinde açıklaması durumunda birincide 4 puan, ikincide 7 puan, üçüncüde ise 10 tam puan kabul edilecektir. KISMİ PUAN (4+3=7 PUAN) Öğrencinin; I. Ömer Hayyam’ın geometri alanında yaptığı çalışmaların uzun süre başka bilim insanları tarafından aşılamadığı, II. Ömer Hayyam’ın geometri alanında birçok ilki gerçekleştirdiği ve yeni fikirler ortaya koyduğu, III. Müslüman bilim insanlarının bilimin gelişmesine önemli katkılar yaptığı cevaplarından yalnızca birini yazması durumunda 4 puan, ikisini yazması durumunda ise 7 puan kabul edilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabında, Ömer Hayyam’ın bilimsel çalışmalarına ilişkin yukarıda belirtilen unsurlardan hiçbirine yer vermemesi; metinle ilgisiz, yanlış veya bağlam dışı açıklamalar yapması ya da soruyu boş bırakması durumunda sıfır (0) puan verilecektir.