3. Bir lisede okuyan iki öğrenci, ödevleri için kahvaltı yapma alışkanlıkları ile öğrencilerin gün içindeki enerji düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığını araştırmıştır. Okulda rastgele seçilen bir grup öğrenciden toplanan veriler analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar aşağıdaki göreli sıklık tablosunda verilmiştir. Tablo: Kahvaltı Alışkanlığı ve Enerji Düzeyleri Enerjik Olma Evet (%) Hayır (%) Kahvaltı Yapma Kahvaltı yapan %75 %25 Kahvaltı yapmayan %40 %60 Öğrenciler, tablodaki verilere dayalı olarak “Kahvaltı yapmak, öğrencilerin gün içinde enerjik olmasını sağlar.” sonucuna ulaşmıştır. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) İstatistiksel araştırma süreci aşamalarını göz önünde bulundurarak tabloda yer alan dağılımı inceleyiniz. Araştırmacının yaptığı çıkarımın dayanağının ne olabileceğini açıklayınız. (5 Puan) b) Öğrencilerin yaptığı çıkarımda bir hata olup olmadığını belirleyiniz. Varsa hataları nedenleriyle açıklayınız. (5 Puan) c) Çıkarımda bir hata olduğunu belirlediyseniz bu konudaki gerekçelerinizi ve hatayı gidermek için neler yapılabileceğini açıklayınız. (5 Puan)
MEB’in resmi çözümünü göster
3.a) Tabloya göre: • Kahvaltı yapan öğrencilerin %75’inin "Evet." (enerjik), %25’inin "Hayır.", • Kahvaltı yapmayan öğrencilerin %40’ının "Evet." (enerjik), %60’ının "Hayır." cevabını verdiği gözlenmiştir. Öğrenciler, kahvaltı yapanlarda enerjik olma oranının daha yüksek olmasına dayanarak bu çıkarıma varmıştır. Tam Puan: 5 Kısmi Puan: 3 Sıfır Puan: 0 3.b) Evet, hata vardır. Bu araştırmada nedensellik hatası, eksik değişken yanlılığı ve seçim yanlılığı bulunmaktadır. Araştırma gözlemsel verilere dayandığı hâlde nedensel bir sonuca varılmış, enerji düzeyini etkileyebilecek diğer değişkenler kontrol edilmemiş ve örneklem yalnızca tek bir okulla sınırlı tutulmuştur. Bu nedenle ulaşılan sonuç genellenebilir ve güvenilir bir nedensel sonuç değildir. Tam Puan: 5 Kısmi Puan: 3 Sıfır Puan: 0 3.c) Bu araştırmada, kahvaltı yapan öğrencilerin enerjik olma oranı; kahvaltı yapmayan öğrencilere göre daha yüksektir. Ancak bu sonuç, kahvaltı yapmanın doğrudan enerjik olmaya neden olduğunu göstermemektedir. Bu sonuca ulaşabilmek için deneysel bir çalışma yapılmalı (rastgele iki grup oluşturulmalı, bir gruba düzenli kahvaltı yaptırılırken ve diğer gruba yaptırılmamalı) ve diğer değişkenler (kişilerin uyku süreleri, fiziksel aktivite süreleri, vb.) kontrol edilmelidir. Tam Puan: 5 Kısmi Puan: 3 Sıfır Puan: 0