2. Aşağıdaki görsellerde Türkiye’nin bulunduğu kara parçası ve bu kara parçası üzerindeki ana yeryüzü şekillerinin oluşum sürecinde gerçekleşen başlıca aşamalar temsili olarak gösterilmiştir. Türkiye’nin bulunduğu kara parçası ve bu kara parçası üzerindeki ana yeryüzü şekillerinin oluşum aşamalarının temsili gösterimi (oluşum sırasına göre a, b ve c) Görsellerde verilen yeryüzü şekillerinin oluşumunu levha tektoniğiyle ilişkilendirerek açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
2. TAM PUAN (12 PUAN) Başlangıç aşaması olan a görselinde Türkiye’nin bulunduğu alanın büyük oranda Tethys Denizi’nin altında olduğu görülmektedir. Ayrıca Tethys Denizi çevresindeki karalardan aşınan malzemelerin deniz tabanında birikerek kalın ve esnek tortul tabakaları oluşturduğu görülmektedir. B görselinde levhaların hareketleriyle gerçekleşen yan basınçlarla Tethys Denizi’ndeki tortul tabakaların sıkışmaya uğrayarak yükseldiği ve Türkiye’nin bulunduğu alanın büyük oranda kara hâline geldiği görülmektedir. c görselinde kıvrılan tabakaların yükselmeye devam ettiği görülmektedir. Bu durum, levha hareketlerine bağlı gerçekleşen yan basınçların Türkiye arazisini sıkıştırmaya devam ettiğini göstermektedir. Bu yan basınçların etkisiyle kıvrılarak yükselen tortul kütleler daha da yükselerek Anadolu'nun günümüzdeki dağ kuşaklarını oluşturmuştur. KISMİ PUAN a görselinde Türkiye'nin bulunduğu alanın iki kıtasal levha arasında yer alan geniş Tethys Denizi olduğunun belirtilmesi 2 puan; deniz tabanında biriken kalın ve esnek tortul tabakaların oluşumuna değinilmesi 2 puan. b görselinde levhaların hareketiyle tortul tabakların sıkıştırılmasına değinilmesi 2 puan; büyük bir yan basınçla tabakaların kıvrılması ve yükselmesine değinilmesi 2 puan. c görselinde levhaların çarpışmasının devam etmesi ve sıkışmanın şiddetlenmesiyle tortul kütlelerin deniz seviyesinin üzerine çıkmasına değinilmesi 2 puan; bu yükselme sonucunda Kuzey Anadolu Dağları ve Toros Dağlarının oluşumunun gerçekleştiğine değinilmesi 2 puan. SIFIR PUAN Yeryüzü şekillerinin oluşumunda levha tektoniğinin etkisinin açıklanamaması veya yanlış açıklanması durumunda verilir.