2. KAYNAK A Atatürk Dönemi’nde benimsenen tarih anlayışı, Osmanlı merkezli geleneksel tarih anlatısından uzaklaşarak Türk kimliğini etnik, kültürel ve coğrafi süreklilik içinde ele almayı amaçlamıştır. Bu dönemde tarih öğretimi, geçmişin kronolojik aktarımına dayanan bir alan olmaktan çıkmış; ulusal kimliğin inşasında etkin bir araç hâline gelmiştir. 1930’lu yıllarda Türk Tarih Kurumunun çalışmaları doğrultusunda hazırlanan ders kitaplarında, Türk milletinin tarih sahnesindeki varlığının çok eski çağlara dayandığı, uygarlıkların gelişimine önemli katkılar sunduğu ve bağımsızlık duygusunun Türk kültürünün temel unsurlarından biri olduğu vurgulanmıştır. KAYNAK B Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsızlığını kazanan Kırgızistan Devleti’nin kurucu devlet başkanı Askar Akayev’in yaptığı ilk işlerden biri, bir tarih kitabı yayımlatmak olmuştur. Bu kitap, Sovyetler Birliği Dönemi’nde benimsenen ve Ruslar dışındaki etnik ulusların bağımsız tarihlerini baskılayarak onları Sovyet kimliği altında bütünleştirmeyi hedefleyen tarih anlayışından farklı bir tutumla hazırlanmıştır. Akayev, ortak vatan anlayışı doğrultusunda Kırgız halkının geleneksel köklerine sahip çıkarak bağımsızlık bilincini güçlü tutmayı hedeflemiştir. Kaynak A ve B’ye göre millî kimliğin oluşturulma sürecini tarihin faydaları açısından yorumlayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
2. Atatürk Dönemi’ndeki tarih anlayışı, Osmanlı hanedanını merkeze alan tarih anlayışının terk edilmesi ve tarihin millî kimliğin ile bağımsızlığın inşasında bir araç olarak kullanılması yönünde gelişmiştir. Kırgızistan’da Akayev Dönemi’ndeki tarih anlayışı, siyasi yapının değişmesiyle birlikte, farklı etnik kökene sahip halkları “Sovyet kimliği” altında birleştirmeye yönelik tarih anlayışından farklı olarak, Kırgız halkında millî bilinç (millî kültür, ortak kültür, ortak vatan) oluşturmayı ve bağımsızlık duygusunu güçlendirmeyi amaçlayan bir biçimde gelişmiştir. TAM PUAN (5+5+5=15 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Türkiye’de (Atatürk Dönemi’nde), Osmanlı tarihini (Osmanlı hanedanını) merkez alan tarih anlayışı yerine Türk kimliğini güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi (veya millî bilinç, millî tarih ya da ortak vatan anlayışlarını güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi), II. Kırgızistan’da (Akayev Dönemi’nde), Sovyet kimliği yerine Kırgız kimliğini güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına veya millî bilinç ya da ortak vatan anlayışlarını güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi, III. Her iki ülkede de bağımsızlık duygusunu güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışının benimsenmesine yer vermesi durumunda, her biri 5 puan, toplamda 15 puan üzerinden değerlendirilecektir. KISMİ PUAN (5+5) I. Türkiye’de (Atatürk Dönemi’nde), Osmanlı tarihini (Osmanlı hanedanını) merkez alan tarih anlayışı yerine Türk kimliğini güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi (veya millî bilinç, millî tarih ya da ortak vatan anlayışlarını güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi), II. Kırgızistan’da (Akayev Dönemi’nde), Sovyet kimliği yerine Kırgız kimliğini güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına veya millî bilinç ya da ortak vatan anlayışlarını güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışına yer vermesi, III. Her iki ülkede de bağımsızlık duygusunu güçlendirmeye yönelik bir tarih anlayışının benimsenmesine yer vermesi beklenir. Bu unsurlardan yalnızca birine yer verilmesi durumunda 5, ikisine yer verilmesi durumunda ise 10 puan kabul edilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabında, Atatürk’ün tarih anlayışını açıklarken Osmanlı hanedanını merkeze alan tarih anlayışı yerine “ortak vatan, millî kimlik, kültürel miras, millî bilinç, bağımsızlık” durumlarını merkeze alan Türk kimliğini ve bağımsızlık duygusunu güçlendirmeye yönelik yaklaşımın herhangi birine yer vermemesi; Askar Akayev’in tarih anlayışını açıklarken Sovyet kimliği yerine “ortak vatan, millî kimlik, kültürel miras, millî bilinç, bağımsızlık” durumlarını merkeze alan Kırgız (ulus) kimliğini ve bağımsızlık duygusunu güçlendirmeye yönelik yaklaşımın herhangi birine yer vermemesi veya soruyu bağlamının dışında açıklaması veya öğrencinin herhangi bir cevap vermemesi durumunda 0 puan kabul edilecektir.