5. Ayşe'nin babası çiftliklerinde birçok ürün yetiştirmekte ve çiftlik hayvanları beslemektedir. Sulu araziye sahip çiftlikteki bahçelerde elma, çeltik tarlalarında pirinç ve kümeslerde ördek yetiştirme önemli bir yer tutmaktadır. Ördekler perdeli ayaklarıyla çeltik tarlalarında gezinirken pirinçlere zarar veren parazitler ve çeşitli hayvanlarla beslenerek ürün ve verim artışına destek olmaktadır. 9. sınıf öğrencisi olan Ayşe biyoloji dersinde "Çevresindeki canlıların özelliklerini bilimsel olarak gözlemleyebilme" süreç bileşenini işledikten sonra çiftliklerindeki canlıları ve beslenme şekillerini (ototrof, heterotrof ve hem ototrof hem heterotrof ) kullanarak öğrendiği bilgileri günlük hayata uyarlamıştır. Bu çalışmaya bağlı olarak öğretmeninden olumlu dönüt almıştır. 5.1 Buna göre metinde geçen çiftlikteki ototrof canlıları belirterek bu beslenme biçimini kısaca açıklayınız. 5.2 Metinde verilen ördekler ile ilgili bilgilerin canlıların ortak özelliklerinden hangileriyle ilişkili olduğunu belirterek bu özellikleri açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
5.1. TAM PUAN Çeltik tarlasında yetişen pirinç bitkileri ve çiftliğin bahçesinde bulunan elma ağaçları ototrof canlılardır. Ototrof canlılar; karbondioksit gibi basit maddelerden karbon kullanarak, genellikle ışıktan veya inorganik kimyasal reaksiyonlardan gelen enerjiyi kullanarak karmaşık organik bileşikler üreten organizmalardır. Buradaki ototrof canlılar fotosentezle inorganik maddeleri dışarıdan alarak kendi besinlerini kendileri üretirler. KISMİ PUAN Ototrof canlılardan ya pirinç bitkileri ya da elma ağaçları olarak birini yazar. Ototrof canlıları belirtir, beslenme biçimini açıklamaz. SIFIR PUAN Yetersiz veya belirsiz bir cevap (yukarıdaki cevaplar haricinde) 5.2. TAM PUAN Burada canlıların; • Beslenme Canlılar yaşamları için gerekli olan yapısal bileşenlerini oluşturmak ve enerjilerini temin edebilmek için beslenmek zorundadır. Farklı canlılar farklı şekillerde beslenir. Ototrof (üretici) canlı olarak adlandırılan bitkiler gibi bazı canlılar ihtiyaç duydukları besinleri kendileri üretebilir. Burada pirinç bitkileri ototroftur. Heterotrof (tüketici) olarak bilinen hayvanlar ve mantarlar gibi bazı canlılar besinlerini dışarıdan hazır alır. Ördekler, ördeklerin beslendiği parazitler ve çeşitli hayvanlar heterotroftur. Bazı canlılarda ise hem ototrof hem heterotrof beslenme gözlenebilir. Su içerisinde yaşayan öglena gibi tek hücreliler bu özelliktedir. • Adaptasyon (uyum), canlıların yaşadığı çevrede hayatta kalabilme ve üreme şansını artıran türe özgü kalıtsal özelliklerin tümüdür. Ördeğin ayak parmaklarının perdeli yapıda olması adaptasyona örnektir. KISMİ PUAN Beslenme, adaptasyon kavramlarını kullanır, açıklama yapmaz. Ortak özelliklerden birini yazar açıklama yapmaz. Ortak özelliklerden birini yazar açıklama yapar. SIFIR PUAN Yukarıdakiler hariç yetersiz ve belirsiz cevap.