4. Bir bilim insanı bor madeninin insan dokuları üzerindeki etkileriyle ilgili bir çalışma yapmayı planlamaktadır. Deney hayvanı olarak seçtiği yirmi sıçana on gün süreyle borlu su vererek hayvanların doku ve organlarında meydana gelebilecek etkileri araştıracağı bir çalışma başlatır. Çalışmasının borlu su verme aşamasında, bir gün bor içeren suyu vermeyi unuttuğunu fark eder. Deney hayvanları ile yapılan çalışmalarda uyulması gereken kuralları da dikkate alarak on günlük süre sonunda eksik günü de var kabul eder. Sıçanlardan aldığı karaciğer, beyin ve testis doku örneklerinde meydana gelen değişimleri fotoğraflar. Sonuçların yorumlanmasında bir patoloji (hastalık bilimi) uzmanından yardım alır. Bulguların değerlendirilmesi aşamasında daha önce yapılan çalışmalara benzerlik göstermesi ve sonuçların çarpıcı olması adına elde ettiği verileri değiştirir. Çalışmasını bir istatistik uzmanıyla birlikte değerlendirerek yayımlar. 4.1 Bilim insanının çalışmasında bilim etiğine uygun olan davranışları yazınız. 4.2 Bilim insanının bilim etiğine uygun olmayan davranışlarını gerekçesiyle açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
4.1. TAM PUAN Bilim insanı çalışmasına uygun olarak bir deney süreci hazırlamış, çalışma süresini, kullanılan hayvanları ve malzemeleri vermiş, verileri toplayıp analiz etmiş ve rapor haline getirmiştir. Hayvan hakları ve refahına uygun çalışma ortamı oluşturmuştur. Konusuyla alakalı olarak bir patoloji uzmanı ve istatistik uzmanlarından yardım almış, bilimsel süreci tamamlamıştır. KISMİ PUAN Bilim insanı çalışmasına uygun deney sürecini hazırlamış, verileri toplamış, analiz etmiş ve rapor haline getirmiş, kısmını verir ancak deney detaylarından bahsetmez. Etik kurallarla bağlantı kurmaz. Ya da, Sadece etik kuralları ya da bir kısmını yazarak çalışmayla bağlantı kurmaz. İnsanlar veya hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde etik standartların göz önünde bulundurulması, böylelikle bireylerin ve hayvanların haklarının ve refahının korunmasının sağlanması. SIFIR PUAN Boş bırakır. Etik kurallar ve deneyle ilgili analiz ve raporlama süreçlerinden bahsetmez. 4.2. TAM PUAN Bilim insanı çalışmasını 10 günlük süre olarak planlamış ancak bir gün eksik olan süreci var gibi göstermiştir. Sonuçlarda oynama yaparak gerçek olmayan verileri de bulguların değerlendirmesine katmış, bu nedenlerle verilerin doğru bir şekilde toplanması, analiz edilmesi ve raporlaştırılması süreçlerini ihlal etmiştir. KISMİ PUAN Bilim insanının eksik bir gününü dikkate almaz. Diğer seçenekleri yazar. Ya da, Sonuçlarda oynama yaparak gerçek olmayan verileri bulgulara eklemiştir, kısmını yazar ama etik kurallarla bağlantısını kurmaz. SIFIR PUAN Herhangi bir etik ihlali yoktur. Ya da, Kendi görüşünü yazarken doğru cevapta belirtilen kısımlara değinmez.