ÜNİTE 1 · 1. DÖNEM 1. YAZILI · 6. SINIF
Güneş Sistemi
FB.6.1.1 · FB.6.1.2
MEB programı: Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme

Bilge anlatıyor
Önce izle, sonra oku ve hızlı teste geç
Güneş sistemi; merkezde bir yıldız olan Güneş, onun etrafında dolanan sekiz gezegen, gezegenlerin uyduları ve asteroit gibi daha küçük gök cisimlerinden oluşur. Gezegenler kendi ışığını üretmez, Güneş’ten aldığı ışığı yansıtır. Her gezegen hem kendi ekseni etrafında döner hem de belirli bir yörüngede Güneş’in etrafında dolanır.
Güneş’e yakından uzağa gezegen sırası: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. Mars ile Jüpiter arasında, sayısız kaya parçasından oluşan asteroit kuşağı vardır. Bu kuşak gezegenleri ikiye ayırır: kuşağın içinde kalan Merkür, Venüs, Dünya ve Mars iç gezegenler, dışında kalan Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün dış gezegenlerdir.
Gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırırız. Yapı: iç gezegenler katı, kayaçtan oluşan karasal gezegenlerdir; dış gezegenler büyük ölçüde gazdan oluşan gazsal gezegenlerdir. Büyüklük: karasal gezegenler küçük, gazsal gezegenler çok büyüktür. Halka: dış gezegenlerin hepsinin halkası vardır, iç gezegenlerin yoktur. Uydu: Merkür ve Venüs’ün uydusu yoktur; Dünya’nın tek doğal uydusu Ay’dır; Mars ve tüm dış gezegenlerin uyduları vardır.
Gezegenlerin öne çıkan özellikleri: Merkür Güneş’e en yakın ve en küçük gezegendir. Venüs, atmosferindeki yoğun karbondioksitin yol açtığı sera etkisi yüzünden en sıcak gezegendir. Dünya, bilinen tek yaşam olan gezegendir. Mars kırmızımsı rengi yüzünden kızıl gezegen diye bilinir. Jüpiter en büyük gezegendir. Satürn en belirgin halkalara sahiptir ve en büyük ikinci gezegendir. Uranüs yan yatmış gibi döner. Neptün Güneş’e en uzak gezegendir.
Güneş sistemini model ile gösterebiliriz: sıralamayı, büyüklükleri ve yörüngeleri temsil eden toplar, ipler ya da çizimler kullanırız. Gerçek uzaklıklar ve büyüklükler çok büyük olduğu için modellerin çoğu ölçeklendirilmemiş olur; yani gezegenlerin sırası doğru gösterilir ama boyut ve uzaklık oranları gerçekteki gibi değildir. MEB soruları sık sık böyle bir modelde numaralanmış gezegenin hangisi olduğunu sorar: önce Güneş’ten itibaren sırayı say.
📌 YAZILIDA LAZIM
- Sıra: Merkür, Venüs, Dünya, Mars | asteroit kuşağı | Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
- İç gezegenler = karasal (katı, küçük, halkasız); dış gezegenler = gazsal (büyük, halkalı, uydulu).
- Uydusu olmayanlar: Merkür ve Venüs. Dünya’nın tek doğal uydusu Ay.
- En küçük ve Güneş’e en yakın Merkür; en sıcak Venüs; en büyük Jüpiter; en uzak Neptün.
- Kızıl gezegen Mars; en belirgin halkalar ve en büyük ikinci gezegen Satürn.
- Ölçeklendirilmemiş modelde sıra doğrudur ama boyut ve uzaklıklar gerçek oranda değildir.
SENARYO TABLOSU · MEB ÖDSGM 2026-2027
Bu üniteden hangi senaryoda kaç soru?
| Öğrenme çıktısı | S1 | S2 | S3 | S4 | S5 | S6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| FB.6.1.1 Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 | 2 |
| FB.6.1.2 Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturabilme | – | – | – | – | – | – |
Hızlı test
Doğru şıkka dokun
HIZLI TEST · 10 SORU · BİLGE’NİN SORULARI (MEB SORUSU DEĞİL)
Konuyu anladın mı? Dokun, hemen gör.
1Güneş’e en yakın gezegen hangisidir?
Doğru: Merkür
2Güneş sisteminin en büyük gezegeni hangisidir?
Doğru: Jüpiter
3Asteroit kuşağı hangi iki gezegenin arasındadır?
Doğru: Mars ile Jüpiter
4Hangisi karasal (iç) bir gezegendir?
Doğru: Mars
5Hangisi gazsal (dış) bir gezegendir?
Doğru: Neptün
6Hangi gezegenin uydusu yoktur?
Doğru: Venüs
7“Kızıl gezegen” olarak bilinen gezegen hangisidir?
Doğru: Mars
8Güneş sisteminin en sıcak gezegeni hangisidir?
Doğru: Venüs
9Güneş’e uzaklık bakımından üçüncü sıradaki gezegen hangisidir?
Doğru: Dünya
10Halkası olan gezegenler hangi gruptadır?
Doğru: Dış gezegenler
MEB soruları
Önce kâğıda çöz, sonra resmî cevaba bak
MEB SORULARI · 13 SORU · CEVAPLAR MEB CEVAP ANAHTARINDAN
Gerçek yazılı soruları
1Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1


Cevap anahtarı metni
1. a) TAM PUAN (4 PUAN) Görselde verilen tüm karasal gezegenler eksiksiz ve doğru yazıldığında aşağıdaki puanlar verilecektir: Merkür (1 puan), Venüs (1 puan), Dünya (1 puan), Mars (1 puan) KISMİ PUAN (1-3 PUAN) Görseldeki karasal gezegenlerden sadece biri doğru cevaplandığında 1 puan, ikisi doğru cevaplandığında 2 puan, üçü doğru cevaplandığında 3 puan verilecektir. SIFIR PUAN Hiçbiri doğru değilse, boş bırakılmışsa veya görselde olmayan gezegen eklenmişse puan verilmeyecektir. b) TAM PUAN (4 PUAN) Görselde verilen tüm halkalı gezegenler eksiksiz ve doğru yazıldığında aşağıdaki puanlar verilecektir: Jüpiter (2 puan), Satürn (2 puan) KISMİ PUAN (2 PUAN) Görseldeki halkalı gezegenlerden sadece biri doğru cevaplandığında 2 puan verilecektir. SIFIR PUAN Hiçbiri doğru değilse, boş bırakılmışsa veya görselde olmayan gezegen eklenmişse puan verilmeyecektir. c) TAM PUAN (4 PUAN) Görseldeki hacim olarak en küçük gezegenin ismi “Merkür” yazıldığında 4 puan verilecektir. KISMİ PUAN Soruda kısmi puan verilmeyecektir. SIFIR PUAN Yanlış gezegen yazılmışsa, boş bırakılmışsa veya görselde olmayan gezegen eklenmişse puan verilmeyecektir. ç) TAM PUAN (4 PUAN) FEN BİLİMLERİ Görselde “?” işareti ile gösterilen bölgenin ismi “Asteroit Kuşağı” yazıldığında 4 puan verilecektir. KISMİ PUAN Küçük yazım hatası veya kısmi ifade (ör. “Asteroitler”) yoktur; soruda kısmi puan verilmeyecektir. SIFIR PUAN Yanlış ifade varsa, boş bırakılmışsa veya görselde olmayan bilgi eklenmişse puan verilmeyecektir.
2Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1


Cevap anahtarı metni
2. a) Sınıflandırma gezegenlerin yapısal özelliklerine göre yapılmıştır. İlk grup karasal (iç gezegenler), ikinci grup gazsal (dış gezegenler) ya da ilk grup halkasız gezegenler, ikinci grup halkalı gezegenler olarak sınıflandırılmıştır. b) Uydusu olan gezegenler: Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün Uydusu olmayan gezegenler: Merkür, Venüs
3Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.2


Cevap anahtarı metni
2. a) TAM PUAN (4 PUAN) “Mert’in modeli doğrudur” cevabına 4 puan verilecektir. KISMİ PUAN Soruda kısmi puan verilmeyecektir. SIFIR PUAN Yanlış öğrencinin modeli yazılmış veya hiç cevap verilmemiş ise puan verilmeyecektir. b) TAM PUAN (6 PUAN) Öğrenci aşağıda verilen üç yanlışın hepsini belirtirse 6 puan verilecektir: Mars ve Venüs gezegenlerinin yeri yanlıştır. Jüpiter ve Satürn gezegenlerinin büyüklükleri yanlıştır. Jüpiter, Uranüs ve Neptün’ün halkalarının olmaması yanlıştır. KISMİ PUAN (4-2 PUAN) Modeldeki yanlışlardan iki tanesi ifade edilirse 4 puan verilecektir. Modeldeki yanlışlardan bir tanesi ifade edilirse 2 puan verilecektir. SIFIR PUAN Yanlış açıklama yapılmışsa, ilgisi olmayan bir cevap verilmişse ya da soru boş bırakılmışsa puan verilmeyecektir. FEN BİLİMLERİ
4Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
5Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
6Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
7Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: C
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: C
8Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: D
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: D
9Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
10Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
11Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
12Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: B
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: B
13Kâğıda çöz, sonra resmî cevapla karşılaştır. FB.6.1.1

Doğru cevap: A
Cevap anahtarı metni
MEB resmî cevap anahtarı: A
Kaynaklar
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından; her sorunun altında kaynağı yazar.
MEB soruları ve cevapları MEB yayınlarından alındı (her sorunun altında kaynağı var); Bilge’nin anlatımı ve hızlı testi ders kitabı bilgisine dayanır, MEB sorusu değildir. Bu sayfa MEB’e bağlı değildir.