4.1. 20 °C sıcaklıktaki etanol ve etilen glikole ait viskozite değerleri ile molekül formülleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Sıvı Kapalı Formülü Yapı Formülü Viskozite (Pa.s) CH3 CH2 OH Etanol C2H6O 1,20·10ñ3 CH2 CH2 Etilen glikol C2H6O2 19,83·10ñ3 OH OH Bu sıvılar ile aşağıdaki gözlemler yapılmıştır. Gözlemlerin gerekçelerini açıklayan cümleleri sıvıların rengine ve kimliğine uygun ifadelerle tamamlayarak boş bırakılan yerleri doldurunuz. GÖZLEM GEREKÇE • Damla yarı çapı büyük olan Özdeş büretlere aynı şartlarda ............ renkli sıvının ............ sıvılar doldurulduktan sonra I daha az, ............ daha fazla musluklar aynı anda açılıp aynı olacağından bu sıvı ............ anda kapatılıyor. sıvısıdır. r1 r2 Eşit miktarda sıvı içeren özdeş • Moleküller arası etkileşim kuvveti tüplere, aynı sıcaklıkta özdeş II fazla olan ............ sıvının ............ bilyeler aynı yükseklikten fazla, ............ azdır. atılıyor. 25 °C 25 °C Eşit miktarda sıvı içeren farklı • Sıcaklık arttıkça sıvıların sıcaklıklardaki tüplere, özdeş III viskozitesi ............, akışkanlığı bilyeler aynı yükseklikten ............ . bırakılıyor. 30 °C 15 °C 4.2. Aşağıdaki görsellerde 25 °C sıcaklıkta yüzey gerilimleri sırasıyla 480 dyn/cm ve 72 dyn/cm olan cıva ile suyun ıslatma (Görsel I) ve kılcallık (Görsel II) özelliklerine ait durumlar verilmiştir. Buna göre cıva ve suyun ıslatma ve kılcallık özelliklerini adezyon ve kohezyon kuvvetleri ile gerekçelendirerek açıklama kısmına yazınız. Cam taneciği Su taneciği Cam taneciği Cıva taneciği Görsel I AÇIKLAMA-I : H2O Hg Görsel II AÇIKLAMA-II :
MEB’in resmi çözümünü göster
4.1. TAM PUAN (10 PUAN) GÖZLEM GEREKÇE Özdeş büretlere aynı şartlarda • Damla yarı çapı büyük olan mavi sıvılar doldurulduktan sonra renkli sıvının viskozitesi daha az, I musluklar aynı anda açılıp aynı akışkanlığı daha fazla olacağından anda kapatılıyor. bu sıvı etanol sıvısıdır. r1 r2 Eşit miktarda sıvı içeren özdeş • Moleküller arası etkileşim kuvveti tüplere, aynı sıcaklıkta özdeş II fazla olan yeşil sıvının viskozitesi bilyeler aynı yükseklikten fazla, akışkanlığı azdır. atılıyor. 25 °C 25 °C Eşit miktarda sıvı içeren farklı sıcaklıklardaki tüplere, özdeş • Sıcaklık arttıkça sıvıların III bilyeler aynı yükseklikten viskozitesi azalır, akışkanlığı artar. bırakılıyor. 30 °C 15 °C KISMI PUAN (2/1/1/1/1/1/1/1/1 PUAN) 1. Gözlem (2 + 1 + 1 +1) puandır. 2. Gözlem (1 + 1 +1) puandır. 3. Gözlem (1 +1) puandır. GÖZLEM GEREKÇE • Damla yarı çapı büyük olan mavi Özdeş büretlere aynı şartlarda (2 puan) renkli sıvının viskozitesi sıvılar doldurulduktan sonra I (1 puan) daha az, akışkanlığı musluklar aynı anda açılıp tekrar (1 puan) daha fazla olacağından aynı anda kapatılıyor. bu sıvı etanol (1 puan) sıvısıdır. r1 r2 Eşit miktarda sıvı içeren özdeş • Moleküller arası etkileşim kuvveti tüplere, aynı sıcaklıkta özdeş fazla olan yeşil (1 puan) sıvının II bilyeler aynı yükseklikten viskozitesi (1 puan) fazla, atılıyor. akışkanlığı (1 puan) azdır. 25 °C 25 °C Eşit miktarda sıvı içeren farklı • Sıcaklık arttıkça sıvıların sıcaklıklardaki tüplere, özdeş III viskozitesi azalır (1 puan), bilyeler aynı yükseklikten akışkanlığı artar (1 puan). bırakılıyor. 30 °C 15 °C SIFIR PUAN Yetersiz, yanlış, belirsiz cevaplar veya sorunun boş bırakılması sıfır puandır. 4.2. TAM PUAN (10 PUAN) AÇIKLAMA-I : Cam yüzey ile cıva arasında oluşan adezyon kuvvetleri cıva atomları arasında oluşan kohezyon kuvvetlerinden küçük olduğu için cıva cam yüzeyde yayılmaz ama su yüzeyi ıslatır. AÇIKLAMA-II : Sıvının yüzey gerilimi büyük ise sıvı ile yüzey arasında oluşan adezyon kuvvetleri düşüktür. Bu nedenle sıvı yüzeyi dışbükey olup sıvı seviyesinde alçalabilme gözlenebilir. KISMI PUAN (5/5 PUAN) Her açıklama 5 puandır. AÇIKLAMA-I : Cam yüzey ile cıva arasında oluşan adezyon kuvvetleri cıva atomları arasında oluşan kohezyon kuvvetlerinden küçük olduğu için cıva cam yüzeyde yayılmaz ama su yüzeyi ıslatır. (5 puan) AÇIKLAMA-II : Sıvının yüzey gerilimi büyük ise sıvı ile yüzey arasında oluşan adezyon kuvvetleri düşüktür. Bu nedenle sıvı yüzeyi dışbükey olup sıvı seviyesinde alçalabilme gözlenebilir. (5 puan) SIFIR PUAN Yetersiz, yanlış, belirsiz cevaplar veya sorunun boş bırakılması sıfır puandır.