6. Göbeklitepe, Şanlıurfa kent merkezinin 18 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında yer almaktadır. 1995 yılında Klaus Schmidt (Klaus Şimit) tarafından yapılan kazı çalışmaları sonucunda, Göbeklitepe’nin 12 bin yıl öncesine uzanan bir kült merkezi olduğu anlaşılmıştır. Varlığını MÖ 8 binlere kadar sürdüren Göbeklitepe, bu dönemin sonunda terk edilmiştir. Göbeklitepe kazıları, avcı-toplayıcı yaşamdan tarım ve hayvancılığa geçişi, tapınma mimarisini ve sanatın doğuşunu anlamamıza önemli katkılar sağlamıştır. Dünyanın bilinen en eski ve en büyük tapınma merkezi olarak kabul edilen Göbeklitepe, dinsel inanışların yerleşik yaşama geçiş sürecindeki rolünü ortaya koymuştur. Tarihe yardımcı bilim dallarından arkeoloji ve etnografyanın tarihle olan ilişkisini açıklayarak her birine ait metinden birer örnek veriniz.
MEB’in resmi çözümünü göster
6. Arkeoloji, geçmiş uygarlıkların kalıntılarını inceleyerek tarihî bilgi edinilmesini sağlar. Örneğin, Klaus Schmidt tarafından gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda, Göbeklitepe’nin 12 bin yıl öncesine uzanan bir kült merkezi olduğu ve dinsel inanışların yerleşik yaşama geçiş sürecinde önemli bir rol oynadığı ortaya konmuştur. Etnografya ise kültürel ve toplumsal özellikleri inceleyerek tarihî süreçleri açıklar; örneğin, Göbeklitepe kazıları, avcı-toplayıcı yaşamdan tarım ve hayvancılığa geçişi, tapınma mimarisini ve sanatın doğuşunu anlamamıza önemli katkılar sağlamıştır. TAM PUAN (4+4+4+3=15 PUAN) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Arkeolojinin tarih çalışmalarıyla ilişkisini açıklaması, II. Metinden, arkeolojinin tarih çalışmalarıyla ilişkisini gösteren bir örnek vermesi, III. Etnografyanın tarih çalışmalarıyla ilişkisini açıklaması, IV. Metinden, etnografyanın tarih çalışmalarıyla ilişkisini gösteren bir örnek vermesi durumunda birincide 4 puan, ikincide 8 puan, üçüncüde 12 puan, dördüncüde 15 tam puan kabul edilecektir. KISMİ PUAN (4+4+4) Öğrencinin cevabında (yukarıdaki gibi); I. Arkeolojinin tarih çalışmalarıyla ilişkisini açıklaması, II. Metinden, arkeolojinin tarih çalışmalarıyla ilişkisini gösteren bir örnek vermesi, III. Etnografyanın tarih çalışmalarıyla ilişkisini açıklaması, IV. Metinden, etnografyanın tarih çalışmalarıyla ilişkisini gösteren bir örnek vermesi beklenmektedir. Bu cevaplardan yalnızca birine yer verilmesi durumunda 4 puan, ikisine yer verilmesi durumunda 8 puan, üçüne yer verilmesi durumunda ise 12 puan kabul edilecektir. Ayrıca; öğrencinin arkeoloji ve etnografyanın tarih çalışmalarıyla olan ilişkisini bağlamına uygun ancak eksik açıklaması durumunda, her bir bilim dalı için 2 puan verilecektir. SIFIR PUAN Öğrencinin cevabının arkeoloji-tarih, etnografya-tarih ilişkisi bağlamında olmaması ve metinden örnekler içermemesi veya öğrencinin hiç cevap vermemesi durumunda 0 (sıfır) puan kabul edilecektir.