3. Aşağıda verilen şiirle ilgili en az beş cümleden oluşan bir eleştiri yazısı yazınız. (Yazınız; cümle sayısı, imla ve noktalama kuralları ile türün özelliklerine uygunluk ve verilen şiirle ilgisi bakımından değerlendirilecektir.) MERDİVEN Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak… Sular sarardı… Yüzün perde perde solmakta Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta… Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer? Bu bir lisân-ı hafîdir ki rûha dolmakta Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta… Ahmet Haşim
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Eleştiri, bir eseri olumlu ve olumsuz yönleriyle, kanıta dayanarak değerlendiren yazıdır; nesnel bir dil ve üçüncü kişi anlatımı tercih edilir.
2. Şiiri tema (akşam, hüzün, ölüm duygusu), dil (Arapça-Farsça kelimeler), imge ve renkler, ahenk (aruz, kafiye, nakarat) açısından ele al.
3. En az beş cümle kur ve şiirden örnek ver.
Cevap: Örnek yazı: Ahmet Haşim'in "Merdiven" şiiri, sembolizmin Türk edebiyatındaki en başarılı örneklerinden biridir. Şair, merdivenden ağır ağır çıkışı, ömrün sonuna yaklaşan insanın hüznüne dönüştürür. "Kızıl", "güneş rengi", "tunç" gibi renk imgeleriyle akşamın ve gurubun görselliği güçlü biçimde verilmiştir. Aruz ölçüsü ve tekrarlanan "Kızıl havâları seyret ki akşam olmakta" dizesi şiire musiki kazandırır. Ancak "muttasıl", "lisân-ı hafî" gibi kelimeler, günümüz okurunun şiiri anlamasını zorlaştırmaktadır. Benzer metinler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Eleştiri yazısı yalnızca övgü değildir; yargılarını şiirden örneklerle temellendir.