4. 2004 ASYA DEPREMİ VE TSUNAMİSİ 26 Aralık 2004 tarihinde Endonezya’nın Sumatra Adası’nın 1,5 km açığında okyanus tabanında Richter ölçeğine göre 9.0 büyüklüğünde bir deprem olmuştur. Bu deprem, milyarlarca tonluk su kütlesini de harekete geçirmiştir. Harekete geçen su kütlesi dev dalgalar oluşturmuş ve özellikle okyanus çevresindeki alçak kıyılardaki yoğun nüfuslanmaya sahip bölgeleri etkilemiştir. Tsunami dalgaları depremden bir saat sonra Tayland kıyılarını; sonra da Hindistan, Sri Lanka, Malezya, Maldivler, Seyşeller ve Bangladeş’i vurmuştur. Dalgaların 4.600 km uzaktaki Afrika kıyılarına ulaşması ise 5 saat sürmüştür. Deprem ve tsunaminin etkilediği ülkelerde, 243.530’u Endonezya’da olmak üzere toplam 296.791 kişi hayatını kaybetmiştir. Deprem ve tsunaminin etkisiyle binlerce yerleşim merkezi yıkılmış, binlerce ada dalgalar altında kalmıştır. Hint Okyanusu çevresinde nüfus yoğunluğunun kıyı alanlarında fazla olması, yerleşmelerin çoğunlukla alçak kıyı düzlüklerinde toplanması, erken uyarı sistemlerinin kurulmamış olması gibi etkenler afetin daha büyük boyutlara ulaşmasında etkili olmuştur. Metne göre bu olaylardaki tehlike, risk ve afet kavramlarına örnek olabilecek durumları belirleyiniz. Bu kavramları kullanarak metindeki olayları açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
4. TAM PUAN (15 PUAN) Belirtilen alan jeolojik yapı olarak aktif levha hatlarının bulunduğu bir konumda yer almaktadır. Bu durum büyük deprem ve tsunamilerin oluşma potansiyelini artırmaktadır. Deprem ve tsunami potansiyelinin yüksek olması ise tehlike kavramıyla ilgilidir. Hint Okyanusu çevresinde nüfus yoğunluğunun kıyı alanlarında fazla olması ve yerleşmelerin çoğunlukla alçak kıyı düzlüklerinde toplanması risk kavramıyla ilgilidir. Erken uyarı sistemlerinin kurulmamış olması ise riskin boyutunu artıran bir faktördür. Metinde belirtilen can kayıpları, binlerce yerleşim merkezinin yıkılması, milyonlarca insanın evsiz kalması ve tarım alanlarının tahrip olması gibi büyük yıkımlar ise afet kavramıyla ilgilidir. KISMİ PUAN Tehlike, risk ve afet kavramlarının metinde doğru ifadelerle ilişkilendirilmesi durumunda her bir kavram için 5 puan verilecektir. SIFIR PUAN - Tehlike, risk ve afet kavramlarının metinde doğru ifadelerle eşleştirilmemesi, - Anlamlı olmayacak şekilde ifadelerin yazılması (tehlike, risk, afet, deprem, tsunami vb.), - Metin ve sorulan soru ile ilgisiz ifadelerin yazılması, - Cevap kısmının boş bırakılması durumlarında 0 puan verilecektir..