1. Biyoloji dersinde öğrenciler beşer kişilik 3 gruba ayrılmıştır. Gruplara aşağıdaki görevler verilmiştir. 1. Grup: Bulundukları çevrede gözlemledikleri yeşil yapraklı bitkileri inceleyerek seçtikleri örneklerin benzer ve farklı yönlerini karşılaştıracak, hazırladıkları raporu sınıfta sunacaklardır. 2. Grup: Bulundukları çevrede gözlemledikleri çiçekli bitkilerin çiçek yapılarını inceleyerek seçtikleri örneklerin benzer ve farklı yönlerini karşılaştıracak, hazırladıkları raporu sınıfta sunacaklardır. 3. Grup: Bulundukları çevrede gözlemledikleri toprak üstünde yaşayan hayvanları inceleyerek seçtikleri örneklerin benzer ve farklı yönlerini karşılaştıracak, hazırladıkları raporu sınıfta sunacaklardır. Grupların yaptığı çalışmalar aşağıda verilmiştir: 1. Grup: Gruptaki üç kişi yakınlarındaki arazilerde buldukları bitki örneklerini incelemiş, örneklerin fotoğraflarını çekmiş ve proje raporlarını hazırlamıştır. Grup olarak öğretmene verilen rapor, sınıfta diğer öğrencilere sunulmuştur. 2. Grup: Gruptaki öğrenciler bölgede yetişen çiçekli bitkileri internet kaynaklarından araştırarak raporlarını hazırlamış ve sınıfta sunmuştur. 3. Grup: Gruptaki öğrenciler çevrelerinde yaşayan hayvanları inceleyerek fotoğraflarını çekmiştir. Bu süreçte inceledikleri kuşların yuvalarına ve yavrularına yanlışlıkla zarar vermişlerdir. Öğrenciler inceleme sonuçlarını rapor hâline getirerek sınıfta sunmuştur. Buna göre grupların bilimsel araştırma süreçlerindeki etik dışı davranışlarını belirleyerek her birini kısaca açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
1. TAM PUAN (20 PUAN) 1. Grup çalışmasında 5 kişilik gruplar kurulmasına rağmen 2 kişi çalışma aşamasına katılmadan sonuçlara ortak olmuştur. Bu durum, bilimsel bilgiye ait mülkiyet hakkının ihlalidir. Çalışmaya katılmayan öğrencilerin isimlerinin geçmesi etik ihlalidir. 2. Grup çalışmasında arazi çalışması yapılması gerekirken internetten hazır bilgiler alınmış ve çalışma olarak sunulmuştur. Bu durum; verilerin doğru toplanması, analiz edilmesi ve raporlaştırılmasındaki kuralların ihlalidir. Aynı zamanda başkalarının yöntemlerini, verilerini, görüşlerini, yazılarını ve şekillerini sahiplerini kaynak göstermeden (atıf yapmadan) kullanma (intihal) ve davranış etiğine aykırıdır. 3. Grup çalışmasında araştırma için seçilen hayvanların bazılarına zarar verilmiştir. Bu durum; insan veya hayvan üzerinde yapılan deneylerde etik standartların göz önünde bulundurulması, bireylerin ve hayvanların haklarının ve refahının korunmasını sağlama kuralının ihlalidir. KISMÎ PUAN (10 PUAN) Hangi çalışma grubunda hangi etik dışı davranışın yapıldığını açıklamadan yalnızca etik dışı davranış, intihal, ihlal, hayvan haklarına aykırı davranış, sorumluluğu yerine getirmeme, izinsiz bilgi kullanımı gibi kavramları belirtir. SIFIR PUAN Cevap yok veya tamamen yanlış bilgiler içermektedir. Etik kuralları hakkında yetersiz veya belirsiz bir yanıt verir. Grupların yaptıkları çalışmalar etik dışıdır. (Soru kökünü tekrarlar.)