5. Amonyak, endüstride gübre üretiminde kullanılan bir ham maddedir. Amonyağın elementlerinden eldesi tepkimesi ile tepkimede kullanılan ve oluşan türlerin kütleleri aşağıda verilmiştir. N2(g) + 3H2(g) √2NH3(g) 56 g 12 g 68 g Buna göre 5.1, 5.2 ve 5.3’de yer alan soruları cevaplayınız. 5.1. Tepkimedeki türlerin mol sayıları ile denkleştirmede kullanılan katsayıları arasındaki ilişkiyi yazınız. (Mol kütleleri, g/mol; H: 1, N: 14) 5.2. Tam verimle gerçekleşen tepkimede başlangıçta her iki tepkenden de 28 gram alınırsa hangi maddeden kaç gram artacağını işlem basamaklarınızı göstererek yazınız. 5.3. Verilen tepkimeye göre 1,5 mol H2 ile 1 mol N2 gazının tepkimesinden 8,5 gram amonyak (NH3) gazı oluşmuştur. Bu tepkimenin yüzde verimini işlem basamaklarınızı göstererek hesaplayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
5.1. TAM PUAN (10 PUAN) 56 g N2 için mol sayısı: n ¡ n = 2 mol = 28 g mol / 12 g H2 için mol sayısı: n ¡ n = 6 mol = 2 g mol / 68 g NH3 için mol sayısı: n ¡ n = 4 mol = 17 g mol / N2(g) + 3H2(g) √2NH3(g) Mol sayıları: 2 6 4 Kat sayıları: 1 3 2 Katsayılar mol sayılarının basitleştirilmiş tam sayılı hâlidir. KISMI PUAN (2/2/2/2/2 PUAN) 56 g N2 için mol sayısı: n ¡ n = 2 mol (2 puan) = 28 g mol / 12 g H2 için mol sayısı: n ¡ n = 6 mol (2 puan) = 2 g mol / 68 g NH3 için mol sayısı: n ¡ n = 4 mol (2 puan) = 17 g mol / N2(g) + 3H2(g) √2NH3(g) Mol sayıları: 2 6 4 Kat sayıları: 1 3 2 (2 puan) Katsayılar mol sayılarının basitleştirilmiş tam sayılı hâlidir. (2 puan) SIFIR PUAN Yetersiz, yanlış, belirsiz cevaplar veya sorunun boş bırakılması sıfır puandır. 5.2. TAM PUAN (4 PUAN) 56 g N2 12 g H2 ile birleşirse x 28 g N2 x = 6 g H2 28 – 6 = 22 g H2 artar KISMI PUAN (2/2 PUAN) 56 g N2 12 g H2 ile birleşirse 28 g N2 x x = 6 g H2 (2 puan) 28 – 6 = 22 g H2 artar (2 puan) SIFIR PUAN Yetersiz, yanlış, belirsiz cevaplar veya sorunun boş bırakılması sıfır puandır. 5.3. TAM PUAN (6 PUAN) 1 mol N2 ile 3 mol H2 tepkimesinden 2 mol NH3 0,5 mol N2 ile 1,5 mol H2 tepkimesinden x mol NH3 0,5 mol N2 artar x = 1 mol NH3 = 17 g NH3 Gerçek verim 8 5 , 100 100 % 50 Teorik verim 17 KISMI PUAN (3/3 PUAN) 1 mol N2 ile 3 mol H2 tepkimesinden 2 mol NH3 0,5 mol N2 ile 1,5 mol H2 tepkimesinden x mol NH3 0,5 mol N2 artar x = 1 mol NH3 = 17 g NH3 (3 puan) Gerçek verim 8 5 , (3 puan) 100 100 % 50 Teorik verim 17 SIFIR PUAN Yetersiz, yanlış, belirsiz cevaplar veya sorunun boş bırakılması sıfır puandır.