Felsefe · 10. Sınıf · 2025-2026 1. Dönem 2. Yazılı · 3. Soru

3. Yazılımcı: Nasıl ki bir tohum fidana sonrasında da ağaca; bir bebek çocuğa sonra bir yetişkine dönüşüyorsa varlıklara ilişkin bu durum yapay zekâ için de geçerlidir. Filozof: Yapay zekâ ile insanı varlık olmak bakımından aynı kefeye koymuyorsunuzdur umarım. Yazılımcı: Tabi ki her varlık birbirinden bazı yönlerden ayrılır. Zaten o varlığı “o varlık” yapan da onu diğerlerinden ayıran ve değişmeden kalan karakteristik özellikleridir. Ancak yapay zekâ da gelinen noktada “İnsan gibi sorgulama ve değerlendirme yapmaya başladı.” diyebiliriz. Filozof: Yapay zekâ ya da onunla üretilen herhangi bir araç kendi anlamını sorgulayamaz, kendini gerçekleştiremez. Bu yalnızca insana özgü bir durumdur. Yazılımcı: Bunu kabul edebilirim ama yine de onun bir varlık olduğunu savunmaktan vazgeçmem. Filozof: Bu iddiada bulunurken varlığı ne olarak kabul ediyorsunuz? Yapay zekânın varlık olduğunu iddia etmenize neden olan varlık anlayışınızı merak ediyorum. Varlık dediğimizde aklınıza ne geliyor mesela? Yazılımcı: Benden bir varlık tanımı yapmamı beklemeyin. Ben filozof değilim. Ama düşüncemi netleştirmek ve yeniden değerlendirmek için sizin varlık tanımınızı duymak isterim. Filozof: Varlık uzayda ve mekânda yer kaplayan, hacmi olandır. Diyalogda verilen ifadelerle ilişkilendirilebilecek olan varlık felsefesinin temel kavramlarını bulunuz. Bu kavramları ve kavramlarla ilişkili açıklamaların diyalogda geçtiği cümle/cümleleri tablodaki uygun boşluklara yazınız. VARLIK FELSEFESİNİN TEMEL KAVRAMLARLA İLİŞKİLİ AÇIKLAMALARIN DİYALOGDA KAVRAMLARI GEÇTİĞİ CÜMLE/CÜMLELER (4x2 Puan) (4x3 Puan) 1. 2. 3. 4. Metinden hareketle 4. ve 5. soruları cevaplayınız. Bir grup filozof ve bilim insanı bir konferansta karşılaşmışlar. Selamlaşıp hâl hatır sorduktan sonra kendilerini tartışırken bulmuşlar. Bir filozof “Biz gerçek miyiz? Bizim dışımızdaki şeyler var mı? Neye gerçek diyebiliriz?” diye sormuş. Bilim insanı hemen cevap vermiş: “Tabi ki biz gerçeğiz ve varız, tıpkı karşımızdaki şu ağaç gibi.” Bir diğer filozof “Bir yerde duyumsayabildiğimiz, algılayabildiğimiz somut bir şey varsa işte o varlıktır.” diyerek bilim insanını onaylamış. Bir başka filozof: “Hepiniz yanılıyorsunuz. Ne bir şeylerin var olduğundan şüphe duyulabilir ne de var olan bu şekilde açıklanabilir. O ağaç şimdi var ama bin yıl sonra olmayacak, hatta birkaç ay sonra bile şimdiki gibi görünmeyecek. Bizler de öyle. Oysa tek bir gerçeklik var, o mutlak anlamda bir, kalıcı, sürekli, değişmez ve düşünseldir. Onun dışındakiler için söylenen her şey hatalı.” demiş. Başka bir filozof da öfkeyle “Biz insanız, merak ediyor, anlamaya, bilmeye çalışıyoruz ve birçok şeyi de anlayabildik bugüne kadar. Bizler var ve yok oluyoruz. Dünya diye bir gezegen var ve bu gezegende olup bitenler de belli neden-sonuç ilişkilerine bağlı. İşte biz var olanı tam da bu değişim hâliyle açıklayabiliriz.” demiş.