2. Hayvanlar doğada farklı besinler tüketir ve bu besinleri sindirebilmek için çeşitli adaptasyonlar geliştirmiştir. Elif'in bazı omurgalı hayvanlara ait sindirim yapıları ve beslenme biçimleriyle ilgili belirli ölçütleri dikkate alarak hazırladığı bilgi kartı aşağıda verilmiştir. 2.1 Bilgi kartında yer alan omurgalı hayvanların sindirim yapılarını dikkate alarak kartta kullanılan ölçütleri belirleyiniz ve bu ölçütlere göre görseldeki omurgalıları sınıflandırınız. 2.2 Bilgi kartında yer alan kaplan ve ineğe ait sindirim sistemi yapılarını, belirlediğiniz ölçütlere göre beslenme biçimleriyle ilişkilendirerek açıklayınız.
MEB’in resmi çözümünü göster
2. 2.1. TAM PUAN (10 PUAN) Canlılarda sindirim çeşitlerini ve sindirim organlarının yapısını sınıflandırmak için kullanılabilecek ölçütleri görselden yararlanarak eksiksiz tespit eder. Bu ölçütlere göre verilen omurgalıları doğru ayrıştırır. Ölçütler: 1. Diş Yapısı (3 PUAN) Kesici dişlerin gelişmişliği • Azı (öğütücü) dişlerinin şekli • Köpek dişlerinin sivriliği • 2. Mide Yapısı (1 PUAN) Midenin bölme sayısı (tek bölmeli / 4 bölmeli) • 3. Bağırsak Uzunluğu (2 PUAN) Kısa bağırsak → hızlı sindirim • Uzun bağırsak → lifli bitkilerin daha uzun sürede parçalanması • Bu ölçütlere göre verilen omurgalıların ayrıştırılması: I. Kesici ve sivri köpek dişleri gelişmiş olanlar, tek bölmeli midesi bulunanlar ve kısa bağırsağa sahip olanları ay rıştırdığımızda, bu kriterlere uyan omurgalılar kaplan ve köpektir. (2 PUAN) II. Öğütücü azı dişleri daha işlevsel olanlar, 4 bölmeli midesi bulunanlar ve uzun bağırsağa sahip olanları ayrıştırdı ğımızda, bu kriterlere uygun omurgalılar inek ve koyundur. (2 PUAN) KISMİ PUAN (5 PUAN) Görseldeki bilgileri kullanarak uygun ölçütleri belirler ancak omurgalıları ayrıştırmaz. • Ölçütleri doğru tespit eder ancak omurgalıları hatalı ayrıştırır. • Örnek: Kaplan ve köpeklerde kesici ve köpek dişleri gelişmiştir, bu yüzden besinlerini parçalayarak yerler. Mide yapıları tek bölmelidir. İnek ve koyunda ise azı dişleri öğütmeye uygundur ve mideleri 4 bölmelidir. Bu nedenle lifli besinleri daha uzun sürede sindirirler. (Bağırsak uzunluğu eksiktir.) SIFIR PUAN Cevap yok veya tamamen yanlış bilgiler içermektedir. 2.2 TAM PUAN (10 PUAN) Verilen özellikleri beslenme biçimleri ile ilişkilendirip açıklar. Kaplan; sivri, büyük kesici dişler ve köpek dişlerine sahiptir. Bu dişler avlarını yakalayıp öldürmelerine, et parçalarını koparıp kesmelerine yardımcı olur. Bağırsakları daha kısadır. Bu yapı etçil canlılarda görülen hızlı sindirime uygun, kısa bağırsaklı ve güçlü parçalama özelliklerini gösterir. Bu nedenle kaplan etçildir. İnek, geniş ve çıkıntılı yüzeyleri olan azı dişlere sahiptir. Bu dişler sert bitkisel besinleri öğütmek için özelleşmiştir. Kesici dişler bitki parçalarını koparmak için uyarlanmıştır. Mide geviş getirenlerde dört bölmelidir. Bağırsakları uzundur. Bu durum, bitkisel besinlerin zor sindirilmesi nedeniyle daha uzun bir sindirim yoluna ihtiyaç duymasındandır. Bu nedenle inek otçuldur. KISMİ PUAN (5 PUAN) • Verilen özellikleri beslenme biçimleri ile doğru ilişkilendirir ancak hatalı açıklama yapar ya da açıklama yapmaz. • Verilen özellikleri beslenme biçimleri ile yanlış ilişkilendirir ancak hatalı açıklama yapar ya da açıklama yapmaz. SIFIR PUAN Cevap yok veya tamamen yanlış bilgiler içermektedir.