1. Aşağıdaki şiiri okuyunuz. BİR YOLCUYA Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın Bu tümsek, koparken büyük zelzele, Bu toprak, bir devrin battığı yerdir. Son vatan parçası geçerken ele, Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın Mehmed’in düşmanı boğduğu sele Bir vatan kalbinin attığı yerdir. Mübarek kanını kattığı yerdir. Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda Düşün ki, haşrolan kan, kemik, etin Gördüğün bu tümsek Anadolu’nda, Yaptığı bu tümsek, amansız, çetin İstiklal uğrunda, namus yolunda Bir harbin sonunda bütün milletin Can veren Mehmed’in yattığı yerdir. Hürriyet zevkini tattığı yerdir. Necmettin Halil Onan a) Şiirdeki altı çizili kelimelerin sözlük anlamlarından bazıları verilmiştir. Dizelerin bağlamından hareketle bu kelimelerin şiirde hangi anlamda kullanıldığını belirleyip aşağıdaki tabloda sözlük anlamlarının karşısında yer alan kutucuklara “X” ile işaretleyiniz. Kelime Sözlük Anlamı 1. Bir sıvının üstündeyken içine gömülmek. 2. İflas etmek. Batmak 3. Hoşa gitmeyen bir duruma uğramak. 4. Yıkılmak, egemenliği sona ermek. 1. Kimse bulunmayan veya az kimse bulunan; yaban, kûhi, tenha. Issız 2. Yalnız, kimsesi olmayan. 1. Bir şeyin içine, üstüne veya yanına, niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için başka bir şey eklemek; vermek, zammetmek. Katmak 2. Bir araya getirmek. 3. Birlikte göndermek. 1. Dil yardımıyla bir şeyin tadının nasıl olduğunu anlamak. Tatmak 2. Bir şeyden az miktarda yemek veya içmek. 3. Bir şeyi duymak, hissetmek. b) Bir Yolcuya adlı şiire hâkim olan duyguyu yazınız. c) Bir Yolcuya adlı şiirin aşağıda verilen dizesinde bulunan edebî sanatın adını ve edebî sanatın dizeye kattığı anlamı yazınız. Dize Edebî Sanatın Adı Edebî Sanatın Dizeye Kattığı Anlam “Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.”
MEB’in resmi çözümünü göster
1. a) Doğru Cevap: Kelime Sözlük Anlamı 1. Bir sıvının üstündeyken içine gömülmek. 2. İflas etmek. Batmak 3. Hoşa gitmeyen bir duruma uğramak. 4. Yıkılmak, egemenliği sona ermek. X (2 puan) 1. Kimse bulunmayan veya az kimse bulunan; yaban, kûhi, tenha. X (2 puan) Issız 2. Yalnız, kimsesi olmayan. 1. Bir şeyin içine, üstüne veya yanına, niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak X (2 puan) için başka bir şey eklemek; vermek, zammetmek. Katmak 2. Bir araya getirmek. 3. Birlikte göndermek. 1. Dil yardımıyla bir şeyin tadının nasıl olduğunu anlamak. Tatmak 2. Bir şeyden az miktarda yemek veya içmek. 3. Bir şeyi duymak, hissetmek. X (2 puan) b) Doğru Cevap: Vatan Sevgisi, Vatanseverlik (4 puan) Yanlış Cevap: Vatan sevgisi veya vatanseverlik kavramlarını içermeyen, soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir. c) Doğru Cevap: Dize Edebî Sanatın Adı Edebî Sanatın Dizeye Kattığı Anlam Mehmed ifadesi, benzetme amacı güdülmeden şehit olan tüm askerler için kullanılmış, Mecazımürsel “Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.” "yattığı yer" ifadesinde de "mezar" kastedil- (Ad aktarması) (4 puan) miştir. (Bu iki cevaptan birinin yazılması doğru kabul edilecektir.) (4 puan) Yanlış Cevap: Soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir.