3. Tutulmalar, Güneş, Dünya ve Ay aynı doğrultuda (aynı hizada) konumlandığında meydana gelir. Güneş -Dünya-Ay şeklinde sıralandıklarında, Ay tutulması gözlemlenirken Ay dolunay evresindedir. Güneş-Ay -Dünya şeklinde sıralandıklarında Güneş tutulması gözlemlenir ve Ay yeni ay evresindedir. Eylül 2025’te yaşanan son Ay tutulması Asya’nın büyük kısmı, Doğu Afrika ve Avustralya’nın batısı, Avrupa’nın büyük kısmı ve Brezilya’nın doğusunda gözlemlendi. Hesaplamalara göre, Dünya nüfusunun yüzde 60’ı tüm tutulmayı baştan sona görme şansına sahip oldu. Kuzey Amerika dışında altı kıtadan gözlemlenebilen tutulma 1 saat 42 dakika sürmüştür. Eylül 2025’te yaşanacak son Güneş tutulması ise Pasifik Okyanusu, Atlantik Okyanusu, Antarktika ve Avustralya’da gözlemlenecektir. Tutulmanın tam tutulma evresi birkaç dakika sürecek, ancak tüm tutulma olayı yaklaşık 10 dakika boyunca izlenebilecektir. a) Yukarıdaki açıklamalardan yararlanarak tutulmalar ile ilgili hangi çıkarımlarda bulunabiliriz? b) Tutulma olayları sırasında Ay hangi evrelerdedir? FEN BİLİMLERİ
MEB’in resmi çözümünü göster
3. a) TAM PUAN (7 PUAN) “Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasında yer alır. Ay, Dolunay evresindedir. Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya arasında yer alır. Ay Yeniay evresindedir. Ay tutulması daha uzun sürerken Güneş tutulması daha kısa sürer ve daha dar bir bölgeden izlenir.” yazıldıysa 7 puan verilecektir. KISMİ PUAN (2-5 PUAN) “Tutulmalar Dünya, Ay ve Güneş aynı hizaya geldiğinde oluşur. Ay tutulması dolunayda, Güneş tutulması yeni ayda olur. Güneş tutulması kısa, Ay tutulması uzun sürer.” yazıldıysa 5 puan verilecektir. “Tutulmalar gök cisimleri aynı düzlemde olduğunda gerçekleşir. Ay tutulması dolunay evresinde gerçekleşir.” (Güneş tutulmasını ya da gözlemlenme farklarını söylemiyor.) yazıldıysa 3 puan verilecektir. “Tutulmalar sadece bazı bölgelerden görülür.” (Metindeki bilgilerin çok azını kullanmış, çıkarım çok sınırlı.) yazıldıysa 2 puan verilecektir. SIFIR PUAN Cevap kısmı boş bırakılırsa ya da yanlış cevaplanırsa puan verilmeyecektir. b) TAM PUAN (5 PUAN) Ay tutulması: Dolunay evresi ve Güneş tutulması: Yeni ay evresi yazıldıysa 5 puan verilecektir. KISMİ PUAN (3 PUAN) Sadece “Güneş tutulmasında, Ay yeni ay evresindedir.” yazıldıysa 3 puan verilecektir. Sadece “Ay tutulmasında, Ay dolunay evresindedir.” yazıldıysa 3 puan verilecektir. SIFIR Cevap kısmı boş bırakılırsa ya da yanlış cevaplanırsa puan verilmeyecektir. FEN BİLİMLERİ