5. Deniz kirliliği, dünyanın dört bir yanındaki ekosistemleri tehdit eden en büyük çevre sorunlarından biridir. Hükümetler, sivil toplum kuruluşları ve bireyler bu sorunu çözmek için çeşitli adımlar atmaktadır. Plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında pek çok ülkede tek kullanımlık plastikler yasaklanmıştır. Yapılan bazı araştırmalar, poşet yasaklarının ardından plastik atıkların azaldığını göstermiştir. O hâlde plastik yasağının bütün deniz ekosistemi üzerinde olumlu etkileri olduğu söylenebilir. Öte yandan, petrol sızıntılarına karşı geliştirilen temizlik teknolojileri “denizleri koruyor” diye tanıtılmakta ve bu teknolojilerin “hiçbir canlıya zarar vermediği” savunulmaktadır. Fakat aynı raporlarda bu teknolojilerin deniz tabanındaki hassas türlere zarar verdiği de belirtilmektedir. Bazı uzmanlara göre de bu teknolojiler kısa vadede petrol kirliliğinin yayılmasını engellese de uzun vadede bütün deniz ekosisteminde geri dönüşü zor etkiler bırakabilir. Bu teknolojilerin geliştirilmesine büyük bütçeler ayrıldığına göre denizlerin korunması için en etkili yolun bu teknolojiler olduğu açıktır. Sonuç olarak deniz kirliliğiyle mücadele için yapılan çalışmaların hem olumlu yönleri hem de tartışmalı sonuçları vardır. Denizleri korumak adına doğru politikalar geliştirmek kadar, bu uygulamaların çevresel yan etkilerini de dikkatle değerlendirmek gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda verilen kavramlara metin içinden birer örnek cümle bulunuz. Bu örnek cümlelerin, örnek olma gerekçelerini tabloda uygun yerlere yazınız. KAVRAMLAR ÖRNEK CÜMLE (4x3 Puan) GEREKÇE (4x2 Puan) Çelişiklik Görüş Safsata Tümevarım
MEB’in resmi çözümünü göster
5. Doğru Cevap: TAM CEVAP: (20 PUAN) Öğrenci metinde bulduğu her doğru örnek için 3 ve gerekçesi için 2 puan alır. Örnek cümlelerin ve gerekçelerin tamamını yazması durumunda tam puan alır. KAVRAMLAR ÖRNEK CÜMLE GEREKÇE Öte yandan, petrol sızıntılarına Çelişiklik, bir düşüncenin kendi içinde karşı geliştirilen temizlik teknolojileri tutarlı olmaması durumudur. Aynı “denizleri koruyor” diye tanıtılmakta raporlarda temizlik teknolojilerin Çelişiklik ve bu teknolojilerin “hiçbir canlıya “denizleri koruduğu” ve “hiçbir canlıya zarar vermediği” savunulmaktadır. zarar vermediği” savunulurken bu Fakat aynı raporlarda bu teknolojilerin deniz tabanındaki teknolojilerin deniz tabanındaki hassas türlere zarar verdiği de hassas türlere zarar verdiği de belirtilmektedir. Bu iki ifade, birbiriyle belirtilmektedir. doğrudan çelişmektedir. Bazı uzmanlara göre de bu Görüş, insanın belli bir konudaki Görüş teknolojiler kısa vadede petrol kişisel yargısıdır. Bu ifadede kirliliğinin yayılmasını engellese de uzmanların temizlik teknolojilerine uzun vadede deniz ekosisteminde yönelik görüşü yer almaktadır. geri dönüşü zor etkiler bırakabilir. Safsata, bir düşünceyi ortaya Bu teknolojilerin geliştirilmesine koyarken yapılan yanlış çıkarımlardır. büyük bütçeler ayrıldığına göre Bu ifadede alakasız sonuç safsatası Safsata denizlerin korunması için en etkili yapılmıştır. Bir projeye büyük bütçe yolun bu teknolojiler olduğu açıktır. ayrılması, o projenin en etkili çözüm olduğu anlamına gelmez. Bütçe ve etkililik arasında doğrudan mantıksal bir bağ yoktur. Yapılan bazı araştırmalar, poşet Tümevarım, özelden genele doğru yasaklarının ardından plastik yapılan akıl yürütmedir. Bu ifadelerde Tümevarım atıkların azaldığını göstermiştir. özel gözlemlerden (Yapılan bazı O hâlde plastik yasağının bütün araştırmaların atıkların azaldığını deniz ekosistemi üzerindeki olumlu göstermesi) genel bir sonuca etkileri olduğu söylenebilir. (yasağın olumlu etkileri olduğu sonucuna) varılmıştır. KISMİ CEVAP: ( 3-18 PUAN) Öğrencinin metinde bulamadığı her doğru örnek için 3 puan; gerekçesi için 2 puan eksik verilir. Öğrencinin örneği bulmadan gerekçesini yazması uygun olmadığından tek başına gerekçeye puan verilmez. YANLIŞ CEVAP: (0 PUAN) Örnek oluşturan cümlelerin yazılmaması, ilişkisiz cevap verilmesi ve boş bırakılması durumunda 0 puan verilir.