3. Aşağıda verilen bağlama göre soruları cevaplayınız. Bir grup lise öğrencisi, “Türk Edebiyatı Tarihinde Yolculuk” adlı bir etkinlik yapmaktadır. Öğrencilerden biri eline kopuza benzeyen bir enstrüman alır, arkadaşlarından halka şeklinde etrafında oturmalarını ister. Canlandırılan dönemin şekil özelliklerini yansıtan kendi oluşturduğu şu dizeleri belirli bir ritim tutturarak okur: Yüce dağa yol açar Sert kayayı kol biçer Dar boğazı ok geçer Er meydanında belli Kükreyen sel taşkındır Titreyen el pişkindir Tunç bilekler şişkindir Yiğit harmanda belli a) Öğrenciler Türk edebiyatının hangi dönemini canlandırmaktadır? Gerekçesi ile açıklayınız. b) Öğrencinin okuduğu dizelerden örnek vererek canlandırılan dönemin şiir özelliklerinden dört tanesini yazınız. Hastane Önünde İncir Ağacı türküsünü okuyunuz. HASTANE ÖNÜNDE İNCİR AĞACI Hastane önünde incir ağacı Doktor bulamadı bana ilâcı Baştabip geliyor zehirden acı Garip kaldım yüreğime derdoldu Ellerin vatanı bana yurdoldu Mezarımı kazın bayıra düze Yönünü çevirin sıladan yüze Benden selam söylen sevdiğimize Başına koysun karalar bağlasın Gurbet elde kaldım diye ağlasın Derleyen: Nida Tüfekçi
MEB’in resmi çözümünü göster
3. Doğru cevap: a) Öğrencinin arkadaşlarına kopuzla şiirini okuması (2 puan) gerekçe gösterilerek dönemi “Sözlü Dönem” ya da “İslamiyet Öncesi Dönem” (2 puan) olarak tespit eden açıklamalar doğru cevap kabul edilecektir. b) Puantaj tüm maddeler üzerinden hesaplanmıştır. Değerlendirmede dört maddenin puantajı dikkate alınacaktır. Her bir madde 4 puan üzerinden hesaplanarak soru 4X4=16 puandır. 1. Ezgili ve sözlü olarak oluşturulmuştur (2 puan): Şiir kopuza benzeyen bir enstrümanla okunmuştur (2 puan). 2. Nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır (2 puan): Şiir dörtlüklerden oluşmuştur (2 puan). 3. Hece ölçüsü kullanılmıştır (2 puan): Her dizede 7 hece bulunmaktadır (2 puan). 4. Kahramanlık teması ön plandadır (2 puan): Şiirde yiğitlik teması işlenmiştir (2 puan). 5. Redif kullanılmıştır (2 puan): Birinci dörtlükte "-ar/-er”, ikinci dörtlükte “-dır/-dir” , her iki dörtlüğün son dizesinde "-da belli" redif görevindedir (örneklerden birini yazmak 2 puandır). 6. Yarım kafiye kullanılmıştır (2 puan): Birinci dörtlükte “ç”, ikinci dörtlükte “n” , her iki dörtlüğün son dizesinde "n" yarım kafiyedir (örneklerden birini yazmak 2 puandır). 7. Asonans (1 puan) ve aliterasyon (1 puan) ile ahenk sağlanmıştır: Şiirde "a, e, i" ünlüleri tekrar edilerek asonans (1 puan); "k, r" sesleri kullanılarak aliterasyon yapılmıştır (1 puan). Örnek Doğru cevap: a) Öğrencinin elindeki enstrümanın kopuza benzemesi, arkadaşlarını etrafına toplayıp şiirini okuması Sözlü Dönem ile ilişkilendirilebilir. b) Örnek cevapta doğru cevap arasından rastgele maddeler seçilmiştir. 1. Ezgili ve sözlü olarak oluşturulmuştur: Şiir kopuza benzeyen bir enstrümanla okunmuştur. 2. Nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır: Şiir dörtlüklerden oluşmuştur. 3. Hece ölçüsü kullanılmıştır: Şiirde her dizede 7 hece bulunmaktadır. 4. Kahramanlık teması ön plandadır: Şiirde yiğitlik teması işlenmiştir. Yanlış Cevap: a) Verilen gerekçenin bağlam ile uyuşmadığı, dönemin yanlış tespit edildiği ve ilgisiz cevaplar yanlış cevap olarak kabul edilecektir. b) Şiirden örnek vermeden yazılan özellikler, şiirden verilen örneklerin doğru olmadığı özellikler ve ilgisiz cevaplar yanlış cevap olarak değerlendirilecektir.