6. Mardin’in o daracık, güneş görmeyen “abbara”larından geçerken otuz yıl önce babamın elini tutarak bu serinlikte nasıl koşturduğumu hatırlıyorum. Biliyorum içinizden “Abbara nedir?” diye geçiriyorsu nuz. Evlerin altından sokakları birbirine bağlayan küçük tünellere “abbara” deniliyor. Abbaraların her biri, insanlar gibi farklı özellikte. Yolunuz Mardin’e düşerse abbaraları görmeden geçmeyin. Artuklu mimarisinin o eşsiz taş işçiliğiyle sarı kalker taşlarından yapılan eski Mardin evlerinin arasında dola şırken birbirinin güneşini kesmeyecek şekilde dizildiğini hayretle görüyorsunuz. Bu sarı kalker taşları, binlerce yıllık Mezopotamya tarihini de günümüze taşıyor. Ulu Cami’nin avlusuna adım attığımda devasa taş sütunların arasındaki gölge oyunları ve avludaki şadırvandan akan suyun sesi, çarşıda ki kalabalığın sesini bir anda susturup beni mistik bir huzurun içine çekiyor. Çarşıda gümüş işleyen telkâri ustalarının incecik cımbızlarıyla nasıl zarif desenler oluşturduklarını seyrederken de dalıp gidi yorsunuz.
İçerik, dil ve anlatım özelliğine göre bu metnin türünü metinden iki gerekçe göstererek yazınız. (12 puan)
MEB’in resmi çözümünü göster
Cevap: Metnin türü gezi yazısıdır. (4 puan) Gerekçeler • Mardin, tarihî ve kültürel özellikleriyle tanıtılmıştır. • “Yolunuz Mardin’e düşerse abbaraları görmeden geçmeyin.” / “suyun sesi, çarşıdaki kalabalığın se sini bir anda susturup beni mistik bir huzurun içine çekiyor.” ifadesiyle okurda bu yerleri gezip görme isteği uyandırılmaya çalışılmıştır. • “Abbaraların her biri, insanlar gibi farklı özellikte.” / “devasa taş sütunların arasındaki gölge oyunları” ifadesiyle gözlemlere yer verilmiştir. • Yazar, sadece gezip gördüğü yerleri anlatmamış; deneyimlerinden de söz etmiştir. / Metinde yazar Ulu Cami’yi ve çarşıyı gezerken yaşadığı deneyimden söz etmiştir. • Yalın ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. Örneğin “Yolunuz Mardin’e düşerse abbaraları görmeden geç meyin.” / Metindeki “Bu sarı kalker taşları, binlerce yıllık Mezopotamya tarihini de günümüze taşıyor.” gibi ifadeler yalın ve anlaşılırdır.
NOT: Gerekçelerden birini yazan 4 puan, ikisini yazan 8 puan alacaktır.