4.
I. Metin Günümüz Türkçesiyle Dostum âlem seninçün ger olur düşmen bana Gam degil zira yetersin dost ancak sen bana Dostum, eğer senin yüzünden herkes bana düşman olursa buna üzülmem çünkü dost olarak yalnız sen bana yetersin.
Aşka saldım ben beni pend almayıp bir dosttan Ben kendimi bir dosttan öğüt almadan aşk âlemine attım. Benim bana ettiğimi hiçbir düşman etmez.
Hiç düşmen eylemez anı kim ettim ben bana
II. Metin Kış bitti… Uzaklarda ilk ümitler gibi yaz. Duyuyorum bu sabah, kış içimden çıkalı, İçimin dört duvarı bembeyaz badanalı. Ah, sade nefes almak, göğsüme dalan bu haz!
Bu şiirler “içerik ve şekil” yönünden incelendiğinde hangisinin gazel olduğu söylenebilir? İki gerekçe göstererek açıklayınız. (12 puan)
MEB’in resmi çözümünü göster
Cevap: I. şiir gazeldir. (4 puan) Gerekçeler: • Beyitlerle yazılmıştır. “Dostum âlem seninçün ger olur düşmen bana / Gam degil zira yetersin dost ancak sen bana” bu gazelin ilk beytidir. • “aa, ba, ca, da…” biçiminde uyaklanmıştır. • Şiirde “aşk, güzellik” temaları ele alınmıştır.
Not: Gerekçelerden ikisini yazan 8 puan alacaktır.
I. Metin O sâl-hûrde, harab evlerin saçaklarına, sâl-hûrde: pek ihtiyar, çok yaşlı Sığınmış öyle giderken, hemen ayaklarına delil: kılavuz Delilimin koca bir şey takıldı... Baktım ki: bitâb: bitkin Genişçe bir küfe yatmakta, hem epey eski. Bu bir hamal küfesiymiş... Aceb kimin? Derken; on üç yaşında kadar bir çocuk gelip öteden, Gerildi, tekmeyi indirdi öyle bir küfeye:
Teker meker küfe bitâb düştü ta öteye.
II. Metin Deniz dediğin bir tarladır. Gülü gül, dikeni diken, tohumu tohum Toprak gibi verimli, toprak gibi cömert Betine bereketine kurban olduğum bet: yüz Mehmet Âkif Ersoy, şiiri bir eğitim ve bildiri aracı olarak görmüştür. Manzum hikâyelerinde olayları ve kişileri, günlük yaşamdan alınmış sahnelerle aktarır. Dili divan şairlerininki kadar ağır olmasa da şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimelere de yer vermiştir. Ölçülü ve uyaklı şiirler yazmıştır.