5. 1. Metin O sabah, ana mektebinin bahçesinde fevkalade bir telaş ve canlılık vardı. Talebe Bayramı günüydü. İlk ve orta mektepler, kafile kafile marşlar söyleyerek sokaklardan geçiyor; şehrin uzak mesire alanlarına dağılıyorlardı. En ihtiyar talebesi altı yaşında olan bu ana mektebinin o kadar uzaklara götürülmesine imkân yoktu. Onlar bayramlarını, kendi minimini ve paytak adımlarıyla yirmi dakika çeken bir dere kenarında yapacaklardı. Hazırlık dehşetti. Bahçe, renk renk elbiselerle çiçek bahçesine dönmüştü. Erkek çocuklar yeni potinlerini (bir tür ayakkabı) siliyorlar, kızlar birbirlerinin saçlarını düzeltiyorlar, çözülmüş kuşaklarını bağlıyorlar, düğmelerini ilikliyorlardı.
2. Metin Evin küçük bahçesinde duvara yakın bir büyük ağaç, temmuzun o ateşli güneşi İstanbul’un bu cihetlerini (taraf) takat-sûz (hâlsiz) bir hararet içinde bıraktığı zaman, yapraklarının arasına gizlenmiş serin bir rüzgâr neşretmeğe (dağıtmaya) başlayarak o evin, o mahallenin bir büyük yeşil yelpazesi gibi havayı tecdit (yeniler) ve tehziz (hareket) ederdi. Hiçbir kimsenin geçmediği, hiçbir sadanın (sesin) işitilmediği harekât-ı insaniyenin (insan hareketliliğinin) nadiren görüldüğü bu evde, bu tenha sokakta izhar-ı hayat eden (hayat gösteren) bir yalnız ağaçtı… Bahar gelince çiçeklerle donanır, yazın yapraklarıyla tezeyyün eder (süslenir).
Bu metinleri içerik ve üslup (dil ve anlatım özellikleri) bakımından karşılaştırarak tespitlerinizi yazınız. (14 puan)
MEB’in resmi çözümünü göster
Öğrencilerden, metinleri içerik ve üslup bakımından karşılaştırarak tespitlerini yazmaları beklenmektedir.
Cevap:
İçerik: 1. metinde bir Talebe Bayramı günü yaşananlar, 2. metinde ise bir yerin yaz mevsimindeki durumu anlatılmıştır.
Üslup:
1. metnin dili sadedir/açık ve anlaşılırdır. 2. metnin dili ağırdır/Arapça ve Farsça sözcükler kullanılmıştır.
İki metinde de betimleyici anlatıma başvurulmuştur. / Niteleyici sözlerden yararlanılmıştır.
1. metinde karşılaştırmaya, 2. metinde benzetmeye yer verilmiştir.
İki metinde de öznel ifadelere yer verilmiştir. / Mecazlı, edebî bir anlatım vardır.