3. 1. Metin Osman Bey, ufka dalıp gitmiştir. — Hey Osmancık, neler düşünüyorsun? Edebâli’dir bu. Osman gülümsüyor… Mahzundur gülümseyişi çünkü Osman hiçbir şey düşünmemektedir ve birdenbire, bir şeyler, çok önemli ve çok güzel şeyler düşünmüş olmayı arzuluyor; ona ve kendisine anlatmak için. İçi elvermiyor “Hiç.” demeye. — Dünya ne kadar büyük, diyor. Ve Amuderya’yı Söğüt’e bağlayan yolu düşündüğünü söylüyor. “Bir o kadar da Amuderya’nın doğusu, Söğüt’ün batısı.” diye ekledikten sonra pekiştiriyor: — Dünya çok büyük! Edebâli kayaya çıkmış, onun omuz başındaki bir oyuğa oturmuştur. Sesi yumuşaktır, sesi şefkatle gülümsemektedir: — Dünyayı bize büyük gösteren bizim küçüklüğümüz, oğul. Hırsımız, sabırsızlığımız, bencilliğimiz.
2. Metin Osman Bey, 1258 yılında dünyaya geldi. Babası Ertuğrul Gazi, annesi Halime Hatun’dur. 1281’de babasının yerine Kayıların başına geçerek bey olmuştur. Ahilerin önemli bir şahsiyeti olan Şeyh Edebâli’nin kızı ile evlenerek gücünü artırmıştır. Bundan sonra Bizans’a karşı genişleme politikası uygulayarak İnegöl, Karacahisar ve Yarhisar’ı ele geçirmiş ve 1299’da Bilecik’i alarak burayı beyliğin merkezi yapmıştır. Bu tarih Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihi olarak kabul edilmiştir. Osman Bey, beyliğini ilan ettikten sonra idaresi altındaki bölgeleri beş kısma ayırarak buraların yönetimini, güvendiği ve savaşlarda yararlılık gösteren kişilere vermiştir.
Bu metinleri içerik, tür ve üslup (dil ve anlatım özellikleri) açısından karşılaştırarak tespitlerinizi yazınız. (14 puan)
MEB’in resmi çözümünü göster
Öğrencilerden, metinleri içerik, tür ve üslup bakımından karşılaştırarak tespitlerini yazmaları beklenmektedir.
Cevap: İçerik: İki metinde de Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’den söz edilmektedir. Tür: 1. metin hikâye edici bir üslupla yazıldığı için edebî/anlatmaya bağlı metindir. 2. metin ise Osman Bey hakkında bilgi vermek amacıyla yazıldığı için öğretici/bilgilendirici metindir. Üslup: 1. metinde öznel/mecazlı/edebî bir anlatım varken 2. metinde nesnel bir anlatım vardır. İki metinde de dil sadedir. 1. metinde öyküleyici ve betimleyici, 2. metinde açıklayıcı anlatım hâkimdir. 1. metinde kurmaca bir üslup varken 2. metinde gerçekler olduğu gibi aktarılmıştır. 1. metin diyaloglardan oluşmuştur.