3. Bugün bayram günüdür, sevinç günüdür. Niçin, bilir misiniz, ey sevgili yurttaşlar? Çünkü Lozan, Montrö’de taçlandırılmıştır. Lozan tamdır ve tamamiyetini daima tarihte okutacaktır. Fakat onu mustarip eden (sıkıntıda bırakan) ufak bir şey, Boğazlar vardı. İşte o Montrö’de çözümlenmiştir. Bu konuşmadan hareketle Mustafa Kemal Atatürk’ün Lozan ve Montrö ile ilgili düşüncelerini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Lozan Antlaşması'nda Boğazlar konusu tam istediğimiz gibi çözülmemişti: Boğazlar uluslararası bir komisyona bırakılmış, kıyıları silahsızlandırılmıştı.
2. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile komisyon kaldırıldı, Boğazların yönetimi Türkiye'ye geçti ve Türkiye kıyıları silahlandırma hakkı kazandı.
3. Atatürk bu yüzden Montrö'yü Lozan'ın tamamlayıcısı, "taçlandırılması" olarak görüyor.
Cevap: Atatürk, Lozan'ı büyük ve eksiksiz bir zafer olarak görür; ancak Boğazlar konusunun Lozan'da tam çözülemediğini belirtir. Montrö ile Boğazlar üzerinde Türk egemenliği sağlandığı için Lozan'ın eksiği giderilmiş, tam bağımsızlık pekişmiştir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Lozan'da Boğazlar komisyona bırakılmıştı; Montrö ile egemenlik Türkiye'ye geçti.