1. Aşağıdaki bileşik makine düzeneği oluşturulurken kullanılan basit makineler numaralanmıştır. Bu düzenekteki yük F kuvveti ile dengede tutulmaktadır. 2 6 K L M N P S R F 4 5 7 YÜK 1 3 a Destek Bileşik makine düzeneğinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız. a. Hazırlanan düzenekteki numaralanmış basit makinelerden hangileri sadece kuvvetin yönünü değiştirir? Cevabınızın gerekçesini açıklayınız. b. Yükü daha kuvvet ile dengeleyebilmek için düzenekte yapılabilecek değişikliklerden iki tanesini yazınız. Cevabınızın gerekçesini açıklayınız. c. 1 numaralı düzenekte “a” açısı artırılırsa F kuvveti nasıl değişir? Cevabınızın gerekçesini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Basit makineleri tanı: 1 eğik düzlem, 2, 3, 5 ve 6 tavana ya da zemine sabitlenmiş makaralar (sabit makara), 4 kaldıraç, 7 çıkrık.
2. Sabit makaralar kuvvetten kazanç sağlamaz, yalnızca kuvvetin yönünü değiştirir.
3. Kuvveti azaltmak için kuvvetten kazancı artırmak gerekir: eğik düzlemi daha az eğimli yapmak, çıkrığın kolunu uzatmak ya da silindirin yarıçapını küçültmek, kaldıraçta desteği yüke yaklaştırmak.
4. Eğik düzlemde açı arttıkça yükü yukarı çekmek zorlaşır.
Cevap: a. 2, 3, 5 ve 6 numaralı sabit makaralar; çünkü sabit makaralar kuvvetten kazanç sağlamaz, sadece kuvvetin yönünü değiştirir. b. Örneğin: 1) Eğik düzlemin "a" açısını küçültmek (eğik düzlemin boyunu uzatmak); 2) Çıkrığın kol uzunluğunu (R) artırmak ya da silindir yarıçapını küçültmek. (Kaldıraçta desteği yüke yaklaştırmak da kabul edilir.) Bu değişiklikler kuvvetten kazancı artırır. c. "a" açısı artarsa eğik düzlemin eğimi artar, kuvvetten kazanç azalır; bu yüzden F kuvveti artar.
Dikkat: b şıkkında "daha az kuvvet" isteniyor; kuvvet kolunu uzatan, eğimi azaltan değişiklikleri yaz.