1. Aşağıda Ziya Osman Saba'nın Geçen Zaman adlı şiirinden bir parça verilmiştir. Hiç olmazsa unutmamak isterdim! Eski geceler, sevdiklerimle dolu odalar... Yalnız bırakmayın beni hâtıralar! Az yanımda kal, çocukluğum, Temiz yürekli, uysal çocukluğum... Ah, ümit dolu gençliğim, İlk şiirim, ilk arkadaşım, ilk sevgim... – Doğduğum ev! Rahatlayacak içim, duysam Bir tek kapının sesini. Arıyorum aklımda bir ninni bestesini... Bu dizelerden çıkarılabilecek açık ve örtük iletilerden birer tane yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Açık ileti, dizelerde doğrudan söylenen düşüncedir: Şair geçmişi, çocukluğunu ve hatıralarını unutmak istemediğini açıkça belirtir ("Hiç olmazsa unutmamak isterdim!").
2. Örtük ileti, doğrudan söylenmeyip sezdirilen anlamdır: Şairin şimdiki hayatında yalnızlık ve huzursuzluk çektiği, geçmişe özlem duyduğu sezdirilir ("Yalnız bırakmayın beni", "Rahatlayacak içim").
Cevap: Açık ileti: Şair çocukluğunu, gençliğini ve geçmiş günlerin hatıralarını unutmak istemez. Örtük ileti: Şair bugün yalnız ve mutsuzdur; huzuru geçmişte, çocukluğunda ve doğduğu evde arar, zamanın geçişinden hüzün duyar. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Açık iletiyi dizelerdeki sözlere dayandır; örtük iletide ise dizelerin sezdirdiği duygu durumunu (özlem, yalnızlık) yorumla.