5. Aşağıda Sezai Karakoç’un Balkon şiirinden bir dörtlük verilmiştir. Bana sormayın böyle nereye Koşa koşa gidiyorum Alnından öpmeğe gidiyorum Evleri balkonsuz yapan mimarların Bu dörtlüğün üçüncü dizesinde kullanılan edebî sanatı dörtlükten hareketle açıklayınız. Bu sanatın anlama olan katkısını yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Şair, "Alnından öpmeğe gidiyorum" diyerek balkonsuz evler yapan mimarları övüyor gibi görünür.
2. Ancak alından öpmek takdir ifadesidir ve şairin asıl amacı bu mimarları övmek değil, onları eleştirmektir; yani söylediğinin tersini kastetmektedir.
3. Bu, iğneleme yoluyla eleştiri yapma sanatı olan tariz (ironi) sanatıdır.
Cevap: Tariz (ironi, iğneleme). Şair, evleri balkonsuz yapan mimarları alnından öpeceğini söyleyerek onları övüyor gibi görünür ama aslında eleştirir. Bu sanat, eleştiriyi daha etkileyici ve vurucu kılar; modern şehirleşmenin insanı doğadan ve gökyüzünden koparmasına karşı tepkiyi alaycı bir dille güçlendirir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Tarizde söz övgü gibi görünür ama asıl anlam eleştiridir; dörtlüğün son dizesi bu ipucunu verir.