2. Perîşân-hâlin oldum sormadın hâl-i perîşânım Gamından derde düştüm kılmadın tedbîr-i dermânım Ne dirsen rûzgârım böyle mi geçsün güzel hânım Gözüm cânım efendim sevdiğim devletlü sultânım Bu dizelerin hangi nazım biçimiyle yazılmış bir şiirden alınmış olabileceğini gerekçeleriyle açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Dil: "perîşân-hâl", "hâl-i perîşân", "tedbîr-i dermân" gibi Arapça-Farsça kelime ve tamlamalar var; bu, Divan şiirine işaret eder.
2. Ölçü: Dizeler aruz ölçüsüyle (mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün) yazılmıştır.
3. Yapı: Şiir dört dizelik bentlerden oluşur ve dört dize de "-ânım" sesleriyle uyaklıdır (aaaa).
Cevap: Bu dizeler Divan edebiyatı nazım biçimlerinden murabbadan alınmış olabilir. Gerekçeler: Bentler dört dizeden oluşur, ilk bendin dört dizesi kendi arasında uyaklıdır (aaaa), aruz ölçüsü ve Arapça-Farsça tamlamalarla dolu ağır bir dil kullanılmıştır, konu ise sevgiliye yakınma (aşk) temasıdır. (Son dize sonraki bentlerde nakarat olarak tekrarlanıyorsa şarkı olduğu da gerekçesiyle söylenebilir.) Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Divan şiirinde dörtlüklerle kurulan biçimler murabba ve şarkıdır; Halk şiirindeki koşma ile karıştırma, çünkü burada hece değil aruz ölçüsü vardır.