4. Kâzım Karabekir Paşa’nın Ermenilere karşı kazanılan zaferle ilgili değerlendirmeleri aşağıda verilmiştir. “Antlaşma şartlarımızı kabul etmeyen Ermenilere karşı taarruz başlattım. Son darbelerden sonra Ermeniler antlaşma şartlarımızı kabul ettiler. Antlaşma şartı olarak 2.000 tüfek, 3 batarya seri ateşli dağ topu ve 40 makinalı tüfeği Ermenilerden alarak Şark (Doğu) Cephesi’nin ilk zafer hediyesi olarak Garp (Batı) Cephemize gönderdim. Ermenilerin Sevr Antlaşması’ndaki imzalarını geri aldırdık. Bugünü, bu uğursuz antlaşmanın yırtıldığı gün olarak kutladık.” Kâzım Karabekir Paşa’nın, Doğu Cephesi’ndeki zaferi “uğursuz antlaşmanın yırtıldığı gün” olarak kutlamasının nedenini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Sevr Antlaşması doğuda Ermenilere toprak veriyordu ve TBMM tarafından tanınmıyordu.
2. Doğu Cephesi'ndeki zaferden sonra Ermenilerle Gümrü Antlaşması (1920) imzalandı. Ermeniler bu antlaşmayla Sevr'deki imzalarını geri çekti.
3. Böylece Sevr'i imzalayan bir devlet, onun geçersiz olduğunu ilk kez kabul etmiş oldu.
Cevap: Kâzım Karabekir Paşa bu zaferi "uğursuz antlaşmanın yırtıldığı gün" olarak kutlamıştır, çünkü Gümrü Antlaşması ile Ermeniler Sevr Antlaşması'nı tanımadıklarını kabul ettiler. Böylece Sevr Antlaşması fiilen geçersiz hâle gelmeye başladı. Bu, TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi ve askerî başarıydı. Ayrıca Ermenilerden alınan silahlar Batı Cephesi'ne gönderilerek mücadele güçlendirildi.
Dikkat: Gümrü Antlaşması, TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır ve Sevr'in geçersizliğini kabul eden ilk belgedir.