3. Coğrafi Keşifler sonrasında Avrupa’da değerli maden miktarı çoğalırken Osmanlı ülkesinde artan ithalat nedeniyle altın ve gümüş miktarı sürekli olarak azaldı. Bu durum para sisteminde bozulmaya yol açtı. Osmanlı Devleti, piyasada nakit açığı şeklinde kendisini gösteren bu sorunu çözmek üzere paranın ayarını ve ağırlığını düşürme işlemi olan tağşişe başvurdu. Bu amaçla o güne kadar saf gümüşten imal edilen akçeye değişen miktarlarda bakır katma yoluna gitti. Böylece önceleri 100 dirhem (310 gram) gümüşten 280 akçe kesen Osmanlı Devleti, 1600 yılındaki tağşişten sonra aynı miktar gümüşten 950 akçe kesmeye başladı. Akçenin içindeki gümüş miktarını da 1,1 gramdan 0,3 grama düşürdü. Buna göre tağşiş uygulamasının Osmanlı Devleti’nin ekonomik yapısı üzerindeki etkilerini yorumlayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Tağşiş, paranın içindeki değerli maden oranını düşürmektir. Akçedeki gümüş 1,1 gramdan 0,3 grama indi.
2. Aynı gümüşten daha çok akçe basıldığı için piyasadaki para miktarı arttı ama paranın gerçek değeri düştü.
3. Bu da fiyatların yükselmesine yol açtı.
Cevap: Tağşiş kısa vadede devletin nakit sıkıntısını hafifletse de uzun vadede akçenin değerini düşürdü ve enflasyona (fiyat artışlarına) yol açtı. Sabit maaş alan asker ve memurların geliri eridi; bu durum yeniçeri isyanlarına zemin hazırladı. Halkın paraya güveni sarsıldı, ticaret ve üretim olumsuz etkilendi, devlet gelirlerinin gerçek değeri azaldı ve ekonomik bunalım derinleşti. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Tağşişin "çözüm gibi görünen ama sorunu büyüten" bir uygulama olduğunu vurgula; enflasyon ve maaşların erimesi anahtar kavramlardır.