6. Osmanlı Devleti; Anadolu ve Rumeli’deki arazilerini, Türk ve İslam devletlerinde uygulanan “ikta” sistemine benzer bir uygulamaya göre teşkilatlandırdı. Osmanlılarda devlete ait toprakların askerî ve idari amaçlarla devlet görevlilerine verilmesine dayalı tımar sistemi uygulamasına ilk kez Orhan Bey Dönemi’nde başlandı. I. Murad Dönemi’nde ise bu uygulama yaygın hâle getirildi. Osmanlı Devleti’nde tımar sistemi şu şekilde uygulanırdı: Öncelikle, Anadolu ve Rumeli’de fethedilen topraklar, devlete bağlı arazi olarak tapu tahrir defterlerine kaydedilmek suretiyle resmîleştirilirdi. Böylece bu araziler, “mirî arazi” yani devlet arazisi olarak adlandırılırdı. Daha sonra devlet, bu mirî arazilerin gelirlerini farklı büyüklükte parçalara ayırarak arazileri ilgili şahısların rütbe ve mevkilerine göre dirlik olarak verirdi. Tımar sahipleri; tasarruf ettikleri yerlerde topladıkları vergilerin bir kısmı ile her türlü ihtiyaçları kendilerine ait olmak üzere atlı askerler yetiştirir, bölgedeki devlet memurlarının maaşlarını karşılar, kalan kısmını ise devlet hazinesine gönderirdi. Devlete asker yetiştirmekle mükellef olan dirlik sahipleri bu hizmetlerine karşılık vergiden muaf tutulurdu. Buna göre tımar sisteminin askerî alanda Osmanlı Devleti’ne sağladığı kazançlar neler olmuştur? Açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Metne göre tımar sahipleri topladıkları vergilerin bir kısmıyla atlı asker (tımarlı sipahi) yetiştiriyordu.
2. Bu askerlerin her türlü ihtiyacı tımar sahibine aitti.
3. Dirlik sahipleri asker yetiştirmekle yükümlüydü.
Cevap: Tımar sistemi sayesinde devlet hazinesinden para harcamadan sürekli savaşa hazır, kalabalık ve güçlü bir atlı asker (tımarlı sipahi) ordusu oluşturuldu. Askerler taşrada yaşadığı için ülkenin her yerinde güvenlik sağlandı ve seferlerde hızla asker toplanabildi. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Soru sadece askerî kazançları soruyor; üretim ve vergi gibi ekonomik faydaları ana cevap yapma.