6. X ve Y atomlarının nötr hâllerinin yarıçap değerleri ve bileşik oluşturduktan sonraki iyon hâllerinin yarıçap değerleri pikometre (pm) cinsinden aşağıdaki görselde verilmiştir. Ym Ym X Y Y Xn + 220 pm 220 pm 99 pm 197 pm 133 pm 133 pm Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Oluşan iyonik bileşikteki katyon ve anyon yükleri için tahminlerinizi “m” ve “n” üzerinden yazınız. b) Oluşan bileşiğin formülünü ve formüldeki iyonların oranlarını yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. X'in yarıçapı 197 pm'den 99 pm'e küçülmüş: elektron vermiş, katyon (pozitif iyon) olmuştur.
2. Y'nin yarıçapı 133 pm'den 220 pm'e büyümüş: elektron almış, anyon (negatif iyon) olmuştur.
3. Tepkimede 1 X atomu 2 Y atomuyla birleşiyor; bileşik yüksüz olacağından n + 2m = 0 olmalıdır.
4. En basit tahmin: X iki elektron verir (n = +2), her Y bir elektron alır (m = −1).
Cevap: a) Katyon X: n = 2+ (pozitif yük); anyon Y: m = 1− (negatif yük). b) Formül XY₂; iyon oranı X²⁺ : Y⁻ = 1 : 2.
Dikkat: Elektron veren atomun yarıçapı küçülür, elektron alanın büyür; yükün işaretini yarıçap değişiminden çıkar.