4. Aşağıda X, Y ve Z elementlerine ait elektronegatiflik değeri-iyonlaşma enerjisi sütun grafiği verilmiştir. Elektronegatiflik Değeri Y X Z İyonlaşma Enerjisi (kJ/mol) X, Y ve Z elementlerinin atom numaraları ardışık olup Y elementinin valans elektron sayısı 6’dır. Buna göre X, Y ve Z elementlerinin atom yarıçaplarını sıralayıp bu durumun gerekçesini yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Grafikte yatay eksen iyonlaşma enerjisi: Z < Y < X; elektronegatiflik: Y > X > Z.
2. Y 6A grubundadır. Ardışık üç elementte iyonlaşma enerjisi 6A'dan büyük olan ama elektronegatifliği küçük olan element 5A'dır (5A'nın yarı dolu p orbitali kararlıdır). Buna göre X 5A, Z 4A grubundadır.
3. Atom numarası sırası Z < X < Y ve üçü aynı periyottadır.
4. Aynı periyotta soldan sağa proton sayısı artar, çekirdek çekimi artar, yarıçap küçülür.
Cevap: Atom yarıçapları: Z > X > Y. Gerekçe: Aynı periyotta oldukları için katman sayıları eşittir; atom numarası arttıkça çekirdeğin elektronlara uyguladığı çekim artar ve yarıçap küçülür.
Dikkat: 5A grubunun iyonlaşma enerjisi 6A'dan büyüktür; bu istisna X'in yerini bulmanın anahtarıdır.