6. Bir ip üzerinde 1 s içerisinde düşey düzlemde oluşturulan periyodik dalgaların yandan görünümü şekildeki gibidir. a b yatay a. Buna göre ip daha kısa süre içerisinde düşeyde aşağı yukarı daha büyük bir enerji ile hareket ettirilirse şekil üzerinde gösterilen a ve b değerleri ilk duruma göre nasıl değişir? Açıklayınız. b. Dalga sistemi ile a ve b değerlerinin birbirlerine göre konumlarını inceleyerek oluşan dalganın cinsini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Şekilde a, iki tepe arasındaki uzaklıktır, yani dalga boyu (λ). b, denge çizgisinden tepeye olan uzaklıktır, yani genlik.
2. İp daha kısa sürede aşağı yukarı hareket ettirilirse periyot küçülür, frekans artar. Dalganın hızı yalnızca ortama (ipe) bağlıdır, değişmez. v = λ·f olduğundan frekans artınca dalga boyu küçülür.
3. İpe daha büyük enerji verilirse ip daha yükseğe çıkar, yani genlik artar.
4. İpin her noktası düşeyde (aşağı yukarı) titreşirken dalga yatay yönde ilerliyor. Titreşim yönü ilerleme yönüne diktir.
Cevap: a) a (dalga boyu) azalır, b (genlik) artar. b) Titreşim doğrultusu ilerleme doğrultusuna dik olduğu için oluşan dalga enine dalgadır.
Dikkat: Dalga hızını ortam belirler; frekansı kaynak değiştirir, hız sabit kaldığı için dalga boyu frekansla ters orantılı değişir.