3. Dağcılık sporu ile ilgilenen Zeynep ve Belgin adında iki arkadaş Erciyes Dağı'na zirve tırmanışı yapmaya karar vermişlerdir. Tırmanışa başlamadan önce dağın eteğinde su kaynatarak çay demleyip içen arkadaş lar, yolda mola vererek yanlarında getirdikleri aynı suyu kaynatıp ikinci bir çay demleyip içmişlerdir. Zeynep çay dolu bardaktan yükselen buharların çokluğuna bakarak çayın çok sıcak olduğunu düşünmüş fakat içtiği çayın, tırmanışa başlarken içtiği çay kadar sıcak olmadığına karar vermiştir. Durumu Belgin ile paylaştığın da, Belgin bunun çok normal olduğunu çünkü yaklaşık 3500 m rakımda olduklarını söylemiştir. Zeynep’in çayın sıcaklığı ile ilgili yaşadığı yanılgıyı açıklamaya çalışan Belgin’in yerinde olsaydınız fizik bilgilerinizi kullanarak açıklamaya nasıl devam ederdiniz? En az iki cümle yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Kaynama sıcaklığı, sıvının üzerindeki dış (açık hava) basınca bağlıdır.
2. Yükseklik arttıkça hava basıncı azalır. Bu yüzden 3500 m rakımda su 100 °C'den daha düşük sıcaklıkta (yaklaşık 88 °C civarında) kaynar.
3. Basınç düşük olduğunda buharlaşma da kolaylaşır. Bu nedenle bardaktan çok buhar yükselir ama bu, çayın daha sıcak olduğunu göstermez.
Cevap: Belgin'in yerinde olsam şöyle derdim: "Yükseklere çıktıkça açık hava basıncı azalır ve su daha düşük sıcaklıkta kaynar. Bu yüzden burada kaynattığımız su, dağın eteğindeki kadar ısınmadan kaynadı ve çay daha az sıcak oldu. Buharın fazla olması ise düşük basınçta buharlaşmanın kolaylaşmasındandır, çayın daha sıcak olduğunu göstermez." Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Kaynama sıcaklığı sabit değildir; dış basınç azaldıkça düşer, arttıkça yükselir.