4. Aşağıdaki haritada Türkiye’nin yıllık ortalama sıcaklık dağılışı verilmiştir. km 0 100 200 300 Sıcaklık (°C) 4 0 8 12 16 20 a) Türkiye’nin kıyı kesiminin sıcaklıklarını karşılaştırarak tespit ettiğiniz farklılığın nedenini açıklayınız. b) Haritayı inceleyerek batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklık değişimini nedeni ile birlikte açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Haritada kıyıları karşılaştır: Akdeniz kıyıları 16-20 °C ile en sıcak, Ege ve Marmara 12-16 °C, Karadeniz kıyıları daha serindir.
2. Bu farkın nedeni enlemdir: Akdeniz kıyıları daha güneyde olduğundan güneş ışınlarını daha dik açıyla alır. Ayrıca Toroslar kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerini engeller.
3. Batıdan doğuya gidildikçe renkler mavileşir; sıcaklık azalır. Kuzeydoğu Anadolu 0-4 °C ile en soğuk yerdir.
4. Bunun nedeni doğuya doğru yükseltinin artması ve denizden uzaklaşma (karasallık) ile denizin ılımanlaştırıcı etkisinin azalmasıdır.
Cevap: a) Güney kıyıları kuzey kıyılarından sıcaktır; Akdeniz kıyıları daha güneyde (enlem etkisi) olduğundan daha dik ışın alır ve dağlar kuzeyden gelen soğuk havayı engeller.
b) Batıdan doğuya sıcaklık azalır; çünkü doğuya doğru yükselti artar ve denizden uzaklaşıldıkça karasallık artar.
Dikkat: Türkiye'de batı-doğu sıcaklık farkının asıl nedeni enlem değil, yükseltidir.