5. Yeni genetik özelliklerin rekombinant DNA teknolojisiyle aktarılması sonucu oluşan canlılara genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) denir. GDO’lar, tarımda verimliliği artırmak, zararlılara dayanıklılık sağlamak ve besin değerini yükseltmek gibi amaçlarla kullanılmaktadır. Buna göre GDO’un insan sağlığı ve çevre için hangi riskleri barındırdığını açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. İnsan sağlığı: Aktarılan genlerin ürettiği yeni proteinler bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
2. GDO üretiminde işaretleyici olarak kullanılan antibiyotiğe direnç genleri bakterilere geçerek antibiyotik direncini artırabilir; uzun vadeli sağlık etkileri tam bilinmemektedir.
3. Çevre: Aktarılan genler polen yoluyla yabani akraba türlere geçebilir; dayanıklı "süper yabani otlar" oluşabilir.
4. Zararlılara dayanıklı bitkiler hedef dışı canlılara (ör. arılar, faydalı böcekler) zarar verebilir, yerel türlerle rekabet ederek biyoçeşitliliği azaltabilir ve ekosistem dengesini bozabilir.
Cevap: GDO'lar insan sağlığında alerji, antibiyotik direncinin artması ve uzun vadede bilinmeyen sağlık sorunları; çevrede ise genlerin yabani türlere geçmesi, faydalı canlıların zarar görmesi, biyoçeşitliliğin azalması ve ekolojik dengenin bozulması gibi riskler taşır. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Soru hem insan sağlığını hem çevreyi soruyor; ikisi için ayrı örnek vermelisin.