4. Klasik mendel genetiğinde bir genin aktarımından iki alel sorumludur. Fakat bazı özelliklerin belirlenmesinde tür içinde ikiden fazla alel çeşidi de etkili olabilir. Buna göre bir özelliğin ikiden fazla alel içermesi durumunda fenotip çeşitliliği nasıl etkilenir? Bir örnek üzerinden açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Bir karakteri ikiden fazla alelin belirlemesine çok alellilik denir. Her birey yine yalnızca iki alel taşır, ama toplumda alel çeşidi fazladır.
2. Alel sayısı arttıkça oluşabilecek genotip çeşidi artar; bu da fenotip çeşidini artırır.
3. Örnek: İnsanda ABO kan grupları üç alelle belirlenir: A, B ve 0. A ile B eş baskın, ikisi de 0'a baskındır.
4. Genotipler: AA, A0 (A grubu); BB, B0 (B grubu); AB (AB grubu); 00 (0 grubu). Böylece 6 genotip, 4 fenotip ortaya çıkar. Yalnızca iki alel olsaydı en fazla 3 genotip olurdu.
Cevap: Çok alellilik fenotip çeşitliliğini artırır. Örneğin ABO kan gruplarında 3 alel (A, B, 0) 6 genotip ve 4 fenotip (A, B, AB, 0) oluşturur. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Çok alellilikte bile bir birey en fazla iki farklı alel taşıyabilir.