3. Aşağıda Ömer Seyfettin’in Forsa adlı hikâyesinden bir parça verilmiştir. Bu, her gece uykusunda kendini kurtarmak için birçok gemilerin pupa yelken geldiğini gören zavallı, eski bir Türk forsasıydı. Esir olalı kırk seneden ziyade geçmişti. Otuz yaşında dinç, levent, kuvvetli bir kahramanken Malta korsanlarının eline düşmüştü. Yirmi sene onların kadırgalarında kürek çekti. Yirmi sene iki zincirle iki ayağından rutubetli bir geminin dibine bağlanmış yaşadı. Yirmi senenin yazları, kışları, rüzgârları, fırtınaları, güneşleri onun granit vücudunu eritemedi. Zincirleri küflendi, çürüdü, kırıldı. Yirmi sene içinde birkaç defa halkalarını, çivilerini değiştirdiler. Fakat onun çelikten daha sert adaleli bacaklarına bir şey olmadı. Sadece abdest alamadığı için üzülürdü. Daima güneşin doğduğu tarafı soluna alır, gözlerini kıbleye çevirir; beş vaktini gizli gizli, işaretle eda ederdi. Elli yaşına gelince korsanlar onu "Artık iyi kürek çekemez!" diye çıkarıp bir adada satmışlardı. Efendisi bir çiftçiydi. On sene kuru ekmekle onun yanında çalıştı. Allah'a çok şükredi yordu. Çünkü artık, bacaklarından mıhlı değildi. Abdest alıyor, tam kıblenin karşısına geçiyor, unutamadığı ayetlerle namaz kılıyor, dua edebiliyordu. Bütün ümidi memleketine, Edremit'e, kavuşmaktı. Otuz sene içinde hiçbir an ümidini kesmedi. "Öldükten sonra dirileceğime nasıl inanıyorsam elli yıl esirlikten sonra da memleketime kavuşacağıma öyle inanırım." derdi. Bu parçadaki zaman ve mekân unsurlarının nasıl ele alındığını ve kahramanın kişisel özelliklerinin olay akışını nasıl etkilediğini açıklayınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Zaman: Olaylar uzun bir zaman dilimine yayılmıştır; kırk yılı aşan esaret, "yirmi sene", "on sene" gibi ifadelerle özetlenerek anlatılır.
2. Mekân: Malta korsanlarının kadırgası, rutubetli geminin dibi ve bir adadaki çiftlik; özlenen mekân ise Edremit'tir. Mekânlar esaretin ağırlığını yansıtır.
3. Kahraman: Güçlü, sabırlı, inançlı ve umutlu biridir.
Cevap: Zaman, uzun yıllar özetlenerek geriye dönüşlerle verilmiştir; bu, esaretin ne kadar uzun ve zor olduğunu hissettirir. Mekânlar (kadırga, geminin dibi, ada) dar ve esir edici yerlerdir; Edremit ise kahramanın hasretini simgeler. Kahramanın dayanıklılığı yirmi yıl kürek çekmesini, dindarlığı zincirliyken bile gizlice namaz kılmasını, umudu ve sabrı ise elli yıl boyunca memleketine dönme hayalinden vazgeçmemesini sağlar. Böylece olay akışı onun inancı ve umuduyla ilerler. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Sorunun üç parçası var: zaman, mekân ve kişilik-olay ilişkisi; hiçbirini atlama.