2. Tanım: Mütekabiliyet “Bana ne yaparsan karşılığında onu görürsün.” ilkesine dayanan bir kavramdır.
Karşılıklılık ilkesi olarak da ifade edebileceğimiz bu kavram tarihsel süreçte uluslararası ilişkilerde benimsenmiş bir esastır. Adalet Bakanlığının Hukuk Sözlüğüne göre Mütekabiliyet esası şöyle tanımlanmıştır: “Bir devletin, başka bir devletin vatandaşlarına uyguladığı hukuki veya fiili bir davranış biçimine karşılık diğer devletin de aynı şekilde davranması.” Mütekabiliyet devletlerin eşitliği prensibine dayanmaktadır.
Durum: Avusturya ile süren uzun savaşlar, iki buçuk asırdan beri Balkanlar ve Orta Avrupa’yı hedefleyen Osmanlıların bundan sonra uygulayacağı politikaları da belirledi. Uzun savaşlar sonucunda Avusturya ile imzalanan Zitvatorok Antlaşması (1606) Osmanlı Devleti’nde gerek ekonomik gerekse siyasi açıdan önemli kayıplara yol açtı. Avusturya’dan alınan verginin kaldırılması ekonomik kayba, Avusturya arşidükünün Osmanlı padişahına denk sayılması ise siyasi üstünlüğün kaybına neden oldu. Yine bu antlaşma ile Osmanlı Devleti artık Avrupa diplomasisinde mütekabiliyet esasını kabul etti.
Osmanlı Devleti’nin diplomaside mütekabiliyet esasını benimsemesinin diğer devletlerle olan ilişkilerini nasıl etkilediğini açıklayınız.