4. Konargöçer yaşayış içinde bulunan Orta Asya Türklerinin en önemli ihtiyaçları, barınaklar olmuştur. Türkler, barınak ihtiyaçlarını üzeri kalın keçe örtülerle kaplanan çadırlarla sağlamışlardır. Bu çadırlar eski çağlardan beri Türklerin barınağı olmuştur. Türkler bu çadırları Asya Hun Devleti'nden itibaren çeşitli hayvanların çektiği arabalar ile taşımışlardır. Keçe çadırını araba üzerine yerleştirmişlerdir. Çin kaynaklarında Hunların ve Kök Türklerin kullandıkları keçe çadırlı arabaları, “Çadırlarını keçeden yaparlar, konargöçer bir hayat yaşarlar. Yazın serin, kışın sıcak yerlere çekilirler.” cümlesiyle ifade edilmiştir. Yukarıdaki metni ve Orta Asya Türklerinin yaşam tarzına ait ögeler barındıran görseli inceleyiniz. Orta Asya’da yaşayan ilk Türk devletlerinin yaşam tarzının ekonomik faaliyetlerini nasıl etkilediğine yönelik yorumlarınızı yazınız.
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Metinde ve görselde keçe çadır, otlayan hayvanlar ve geniş çayırlar var; bu, konargöçer (göçebe) bir yaşamı gösterir.
2. Konargöçer yaşam, mevsimlere göre otlak arayarak yer değiştirmeyi gerektirir. Bu yüzden temel ekonomik faaliyet hayvancılık olmuştur.
3. Sürekli göç edildiği için tarım fazla gelişmemiştir. Hayvanlardan et, süt, deri, yün elde edilmiş; keçe, halı, deri ürünleri gibi el sanatları gelişmiştir.
4. Ayrıca atlar ve çekim hayvanları ulaşımda kullanılmış, yerleşik toplumlarla ticaret yapılmıştır.
Cevap: Konargöçer yaşam nedeniyle ilk Türk devletlerinin temel ekonomik faaliyeti hayvancılık olmuştur; tarım sınırlı kalmış, hayvan ürünlerine dayalı keçe, halı, dericilik gibi el sanatları ve ticaret gelişmiştir. Benzer ifadeler de doğru kabul edilir.
Dikkat: Yaşam tarzı ile ekonomik faaliyet arasındaki neden-sonuç ilişkisini açıkça kur: göç → hayvancılık.