3. Aşağıdaki tepkimeleri istemli/istemsiz olarak sınıflandırınız. Yaptığınız sınıflandırmanın gerekçesini açıklayınız. a) Metan gazının yanması: b) Elektrik enerjisini kullanarak suyun hidrojen ve oksijene ayrıştırılması: c) Bitkilerin güneş ışığını kullanarak karbondioksit ile suyu glikoz ve oksijene dönüştürmesi (fotosentez): ç) Çinkonun hidroklorik asitle tepkimesi sonucu hidrojen gazının açığa çıkması: d) Elektrik akımı kullanılarak herhangi bir metalin bakır metali ile kaplanması:
✅ Cevap ve adım adım çözüm
1. Dışarıdan sürekli enerji verilmeden kendiliğinden gerçekleşen tepkimeler istemlidir.
2. Ancak dışarıdan sürekli enerji (elektrik, ışık) verildiğinde gerçekleşen tepkimeler istemsizdir.
Cevap: a) İstemli. Metan bir kez tutuşturulduktan sonra kendiliğinden yanmaya devam eder.
b) İstemsiz. Su, ancak dışarıdan sürekli elektrik enerjisi verilirse ayrışır (elektroliz).
c) İstemsiz. Fotosentez için sürekli güneş ışığı enerjisi gerekir.
ç) İstemli. Çinko HCl ile kendiliğinden tepkimeye girer ve H2 gazı açığa çıkar.
d) İstemsiz. Kaplama, dışarıdan elektrik akımı verilerek yapılır (elektroliz).
Dikkat: Yanma için başlangıçta kıvılcım gerekir ama tepkime sonra kendiliğinden sürer; bu yüzden yanma istemlidir.